hakdin.net
3 Recep 1433
24 Mayıs 2012 Perşembe
9:5
12 Temmuz 2010 Pazartesi
Okunma Sayısı: 917
Arkadaşına Gönder Yazdır Yazı Büyüklüğü
Paylaş

İSLAM TARİHİ

Abdullah Bin Revâha (r.anh)

Peygamber efendimizin, Eshâbı içinde en çok sevdiği şâirlerden.

İsmi Abdullah, künyesi Ebû Muhammed, ünvânı Şâir-i Resûlullah’tır. Nesebi, Abdullah bin Revâha bin Sa’lebe bin İmri-ül-Kays bin Amr bin İmrul Kays el-Ekber bin Mâlik el-Asgar bin Sa’lebe bin Ka’b bin Hazrec bin Haris bin Hazrec el-Ekber. Vâlidesi, Kebşe binti Vâkıd bin Amr bin İtnâbe’dir. Onun hânedânı, Hâris bin Hazrec’dir. Ceddi, anne ve baba tarafından Hazrec’de birleşmektedir.
Abdullah bin Revâha, ikinci büyük Akabe bî’atında müslüman oldu. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, ikinci Akabe gecesinde, Evs ve Hazrec kabîlelerinden gelenlere hitâben, Kur’ân-ı kerîm okudu. Onları İslâm’a dâvet ve teşvik ettikten sonra, buyurdu ki: “Yüce Rabbim için şartım; O’na hiç bir şeyi eş, ortak koşmaksızın ibâdet etmeniz, namazı kılmanız, zekâtı vermenizdir. Kendim için isteğim de; Allahü teâlânın Resûlü olduğuma şehâdet etmeniz, kendinizi, çocuklarınızı ve kadınlarınızı koruduğunuz şeylerden beni de korumanızdır.” Abdullah bin Revâha (r.anh); “Böyle yaptığımız zamân bize ne var?” diye sordu. Peygamber efendimiz; “Cennet var” buyurdu. Orada bulunanlar bu dâveti kabûl edip; “Yâ Resûlallah! Sana nasıl bî’at edelim, söz verelim” dediler. Peygamber efendimiz; “Allahü teâlâdan başka ilâh olmadığına ve benim Resûlullah olduğuma şehâdet getirerek, namazı kılacağınıza, mallarınızın zekâtını, “sadakasını vereceğinize, neş’eli ve neş’esiz zamânlarınızda sözlerimi dinleyeceğinize, emirlerime tamâmiyle boyun eğeceğinize, bolluk ve sıkıntı zamânlarında muhtaçlara yardımda bulunacağınıza, hiç bir kınayıcının kınamasından korkmaksızın, Allah yolunda Allah için hakkı söyleyeceğinize, iyiliği buyurup kötülüklerden sakındıracağınıza bî’at etmeli, bana kesin söz vermelisiniz” buyurdu.
Bunun üzerine, orada bulunanlar Peygamber efendimize bî’at ettiler. Hazret-i Abdullah bin Revâha; “Biz, Allahü teâlâdan ve O’nun Resûlünden geleni kabûl ettik...” dedi. Medîneliler, tekrar; “Yâ Resûlallah! Bu taahhüdümüz karşısında bize ne var?” diye sordular. Resûl aleyhisselâm; “ Allahü teâlânın rızâsı ve Cennet var?” buyurunca, onlar da; “Razı olduk ve kabûl ettik” dediler. Peygamberimiz; “İçinizden oniki kişi seçiniz. Onlar her hususta kavimlerinin benim yanımda temsilcisi olsunlar. Mûsâ da (aleyhisselâm), İsrâiloğullarından oniki temsilci almıştı” buyurdu. Bunun üzerine, Hazrecliler dokuz, Evsliler de üç temsilci çıkardılar. Hazreclilerin temsilcileri arasında Abdullah bin Revâha da vardı. Bunlar, Medîne’nin ileri gelenlerinden, bilgili, akıllı ve okur-yazar olanlarındandı. Temsil ettikleri topluluklara İslâm’ı anlattılar ve onları bî’ata hazırladılar. Hz. Abdullah bin Revâha, Hâris oğullarına nakîb tâyin edildi. Hicretten sonra, hazret-i Mikdâd bin Esved ile arasında kardeşlik te’sis edilen Abdullah bin Revâha, Bedr ve diğer muharebelerde bulundu. Zafer elde edilince, Peygamber efendimiz, onunla Zeyd bin Hârise’yi müjdeci olarak Medîne’ye gönderdi. Pazar günü kuşluk vakti, Akîk mevkîinde ayrılıp, başka taraflardan şehre girdiler. Ev ev dolaşarak zafer haberini duyurdular. O zamân Abdullah bin Revâha;
Ey Ensâr cemâati, size müjdelerim ki,
Sağ ve selâmettedir, Allah’ın Peygamberi.
Müşrikler öldürüldü ve esir edildiler,
Esirlerin içinde, var şöhretli kişiler.
Rebîa ve Haccâc’ın oğulları bit-tamâm,
Öldürüldü Bedr’de, Ebû Cehl bin Hişâm.
beytlerini yüksek sesle okuyarak zaferi müjdeliyordu. Hazret-i Âsım bin Adiy; “Ey İbn-i Revâha! Söylediğin gerçek mi?” diye sorunca; “Evet, vallâhi gerçektir! İnşâallah, yarın Resûlullah da, elleri bağlanmış bulunan esirlerle birlikte gelir, gelecektir!” buyurdu.
Abdullah bin Revâha, Hendek gazvesi için Medîne’de hendekler kazılırken, teşvik edici şiirler söyleyerek, Eshâb-ı kirâmı coşturmuş, çalışmalarını hızlandırmıştır. O zamân özetle şunları söyledi:
“Yâ Rabbî! Senin lütuf ve inâyetin olmasaydı, biz ne hidâyete erer, ne sadaka verebilir, ne de sana niyâz ve ibâdet edebilirdik. Yâ Rabbî! Sen bize gönül rahatlığı ver. Müşriklerle karşılaştığımız zamân, bize sabır ve sebat ver. Bizi fitnelerden koru.”
Hazret-i Abdullah bin Revâha 627 (H.6) yılında Hudeybiye andlaşmasına katılarak bî’at-ı Rıdvan’da bulundu. Yahudilerin reisi Ebû Râfî’in katlinden sonra, yahûdîlerin başına, Esir bin Zürâm geçmiş ve müslümanların aleyhinde tahriklere başlamıştı. Esir bin Zürâm, Gatafan kabîlesini, müslümanlar aleyhinde harekete geçirmek teşebbüslerinde bulunuyordu. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, bu hareketten haberdâr olarak, hicretin altıncı senesi Ramazan’ında Abdullah bin Revâha’yı otuz kişinin başında Hayber tarafına göndermiş, hazret-i Abdullah da, Esir bin Zürâm’ın bütün ahvâlini uzun uzadıya tedkik ederek, vaziyeti Resûlullah’a bildirmişti. Esir bin Zürâm’ın vücûdunu ortadan kaldırmak gerektiğini anlatınca, Resûlullah onu bu işle vazifelendirdi. Abdullah bin Revâha (r.anh), otuz kişi ile birlikte hareket ederek, Esir bin Zürâm’ın yurduna gitti. Hazret-i Abdullah, Esir bin Zürâm’ı Medîne’ye dâvet etti. Dâveti kabûl eden Esir bin Zürâm, her müslümana karşı bir kişi olmak üzere otuz kişi alarak yola çıktı. Esir, yolda bir müddet ilerledikten sonra şüphelenip, Medîne’ye gitmekten vazgeçti ve Hayber’e doğru yön değiştirdi. Bu hâli gören Abdullah bin Revâha; “Ey Allah’ın düşmanı! Ne diye yön değiştirdin?” dedi. Esir bin Zürâm şüphelendiğini söyledi. O anda iki taraf birbirine girdi. Kısa zamânda Esir bin Zürâm ve adamları imhâ edildi.
Hazret-i Abdullah bin Revâha, Hayber’in fethinde, Resûl-i ekremin maiyyetinde bulunup, büyük kahramanlıklar gösterdi. Daha sonra, Hudeybiye andlaşmasının olduğu yıl yapılamayan Umre haccını yapmak üzere Mekke’ye gitti. Resûlullah Mekke’ye girdiği sırada, Kusvâ adındaki devesinin yuları, hazret-i Abdullah bin Revâha’nın elinde idi. Ayrıca Eshâbından bâzıları kılıçlarını kuşanmış bir şekilde birlikte yürüyorlardı.
Müşriklerin ileri gelenleri, yürekleri kin, hınç ve kıskançlıkla dolu olarak, Resûlullah’ı gözetlemek için Handeme, Kuaykıan dağına çıkmışlardı. Mekkeli erkek, kadın ve çocuklar da Resûlullah’ın Eshâbını seyretmek için Dâr-ün-Nedve’de toplanmışlardı.
Abdullah bin Revâha (r.anh), Resûlullah’ın devesi Kusvâ’nın yuları elinde olduğu hâlde, şiirler söyleyerek önlerinde yürüyordu. O zamân;
“Ey kâfirler çekilin, Peygamberin yolundan
Ki Allahü teâlâ O’na gönderdi Kur’ân,
Her hayır ve iyilik vardır, O’nun dîninde
Bu din için ölmektir, en hayırlı ölüm de,
Gerçekten Resûlullah’dır kabûl ettim yürekten
Her sözüne inandım, kabûl ettim şimdi ben,
Ey kâfirler! Kur’ân’ın Allahü teâlâdan
İndiğini siz inkâr eylediğiniz zamân
Nasıl indirdik ise darbeleri anîden
Ve nasıl ayırdıksa başınızı gövdeden.
O’nun mânâsına da, inanmazsanız eğer
İner aynı şekilde başınıza darbeler
Başlarım O Allah’ın, mübârek ismiyle ki,
Yoktur O’nun dîninden, başka dîn-i hakîkî
Ve yine başlarım ki, ismiyle O Allah’ın.
Muhammed hem kulu ve hem Resûlüdür O’nun.
beytlerini söyleyince, hazret-i Ömer; “Ey İbn-i Revâha! Sen Resûlullah’ın önünde ve Harem-i şerîfde nasıl şiir okuyabiliyorsun?” diye sordu. Peygamber efendimiz; “Yâ Ömer! Ona mâni olma. Allahü teâlâya yemîn ederim ki, onun sözleri, bu Kureyş müşriklerine ok yağdırmaktan daha çabuk, daha çok te’sirlidir. Ey İbn-i Revâha devâm et” buyurdu. Hazret-i Ömer sükût etti. Resûlullah biraz sonra Abdullah bin Revâha’ya; “Allahü teâlâdan başka ilâh yoktur! Bir olan O’dur. Vâdini gerçekleştiren O’dur. Bu kuluna yardım eden O’dur. Askerlerini güçlendiren O’dur. Toplanmış olan kabîleleri bozguna uğratan da yalnız O’dur, de!” buyurdu. Abdullah bin Revâha (r.anh) da; 
Allahü teâlâdan yoktur başka ilâh,
Yoktur O’nun şeriki, Lâ ilâhe illallah.

O’dur müslümanların, askerine güç veren 
Ve O’dur kâfirleri, dağıtan, mağlûb eden
 diye söylemeye başladı. Müslümanlar da onun sözlerini tekrar ettiler. Hazret-i Ömer de; “Rahmetini ihsân eyle Yâ Rabbî!” dedi.
Hicretin sekizinci senesi Cemâzilevvel’inde (27 Ağustos-25 Eylül 629) Mûte gazâsı vukû buldu. Resûl-i ekrem, sallallahü aleyhi ve sellem, Busra emîrine bir mektup göndererek, onu İslâmiyete dâvet etmiş ve elçi göndermişti. Bunlar, Resûl-i ekremin gönderdiği elçiye iyi davranacakları yerde, onu şehîd ve müslümanlara karşı harb îlân ettiler. Bunun üzerine Resûl-i ekrem, 3.000 kişilik bir kuvvet hazırlayarak, kumandayı Zeyd bin Hârise’ye verdi.
Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, mescidinde öğle namazını kıldırdıktan sonra, Eshâb-ı kirâmla birlikte oturdular ve; “Cihâd için hazırlanan ordunun başına Zeyd bin Hârise’yi kumandan tâyin ettim. Zeyd bin Hârise şehid olursa, yerine Ca’fer bin Ebî Tâlib, Ca’fer de şehîd olursa, Abdullah bin Revâha geçsin. Abdullah da şehîd olursa, müslümanlar, aralarında münâsib birini kendilerine kumandan seçsinler” buyurdular. Bunun üzerine Eshâb-ı kirâm isimleri sayılan kahramanların şehîd olacaklarını anlayarak ağlaştılar ve; “Yâ Resûlallah! Keşke sağ kalsalar da kendilerinden istifâde etseydik” dediklerinde, Resûlullah, cevap vermeyip, sükût ettiler.
İslâm mücâhidleri, Medîne-i münevvereden yola çıkacakları sırada Resûlullah, beyaz bir sancak bağlayıp, hazret-i Zeyd bin Hârise’ye verdi. Hâris bin Umeyr’in şehîd edildiği yere kadar gidip, oradakileri İslâmiyete dâvet etmesini, müslümanlığı kabûl ederlerse ne âlâ, etmedikleri takdirde, Allahü teâlânın yardımına güvenerek, onlarla harbetmesini emrettiler ve orduyu uğurlamak üzere Vedâ tepesine kadar mücâhidlerle berâber yürüdüler.
Abdullah bin Revâha, yanındaki kumandan arkadaşlarıyla birlikte vedâlaştıkları sırada ağladı. Ona; “Ey Revâha’nın oğlu! Niçin ağlıyorsun?” diye sorduklarında; 
“Ağlamamın sebebi, değil dünyâ sevgisi 
Ve değildir vallahi, özleyeceğim sizi.

Asıl sebep şudur ki, Kur’ân-ı kerîminde 
Şöyle buyurmaktadır, Rabbimiz bir âyette;

 “Muhakkak biliniz ki, sizlerin içinizden hiç bir kimse yoktur ki, geçmesin Cehennem’den” (Meryem sûresi: 71) 
İşittim bu âyeti, Resûlullah okurken 
Cehennem’e uğrarsam nasıl sabrederim ben” 
diye söyledi. Müslümanlar; “Allahü teâlâ sizi sevgili kulları zümresine ilhak buyursun. Sâlihlerden olun” diye duâ ettiler. Sonra Abdullah bin Revâha (r.anh), şöyle duâ etti:
“Mağfiret diliyorum rahman olan Rabbimden,
 Vücûdum baştan başa kan olsun darbelerden

 Na’şıma uğrayanlar desinler; “Ne saâdet, 
Kan revân yerde yatan, şehîd olmuş nihâyet.”
Ordu hareket ettiğinde, Abdullah bin Revâha, (r.anh), Peygamber efendimizin yüksek huzurlarına gelerek vedâlaştı. Sonra; “Yâ Resûlallah! Bana ezberliyeceğim ve aklımdan hiç çıkarmayacağım bir şeyi emir ve tavsiye buyurur musunuz?” deyince, Resûlullah; “Sen, yarın Allah’a pek az secde edilen bir ülkeye varacaksın. Orada secdeleri, namazları çoğalt” buyurdu. Hazret-i Abdullah bin Revâha; “Yâ Resûlallah! Bana, nasîhatinizi arttırır mısınız?” dedi. “Allahü teâlâyı unutma! Çünkü, Allahü teâlâyı zikr, umduğuna ermende sana yardımcı olur” buyurdu. Resûlullah, Seniyyet-ül-vedâ’da mücâhidlerin hepsi ile vedâlaştıktan sonra; “Ben size, Allahü teâlâhın emirlerini yapıp, yasaklarından kaçınmanızı, yanınızdaki müslümanlara karşı hayırlı olmanızı ve onlara iyi davranmanızı tavsiye ederim. Allahü teâlânın yolunda, O’nun ismini söyleyerek harbediniz. Ganîmet alınan mallara hıyânet etmeyiniz. Ahde vefâsızlık göstermeyiniz. Çocukları öldürmeyiniz. Orada hıristiyanların kiliselerinde, insanlardan ayrılıp kendilerini ibâdete vermiş bâzı kimseler bulacaksınız. Onlara dokunmaktan sakınınız. Onların dışında, başlarında şeytanların yuvalandıkları bâzı kimselere de rastlayacaksınız ki, onların başlarını kılıcınızla koparınız. Siz, kadınları, yaşlanmış pîr-i fânileri öldürmeyiniz. Ağaçları yakmayınız ve kesmeyiniz. Evleri de yıkmayınız!” buyurdu. Sonra Abdullah bin Revâha (r.anh), Resûlullah’ı şu beytlerle selâmladı.
“Vedâlaştım Nahil’de Allah’ın Resûlünden
Selâmet orda kaldı, O’ndan ayrılınca ben.
Eyvah! Arkada kaldı, Allah’ın sevgilisi,
Eyvah! Uzakta kaldı, Dostların hayırlısı.”
Zeyd bin Erkam der ki: “Ben, hazret-i Abdullah bin Revâha’nın terbiyesi altında yetişmiş bir yetimdim. O Mûte seferine çıktığında, devesinin terkisine beni de bindirmişti. Geceleyin biraz gidince, dudaklarından şu beytler dökülüyordu.
“Ey devem! Kumluktaki, kuyuya eğer beni,
Oradan da dört konak, götürürsen ileri.

Çıkarmam artık seni, bundan başka sefere,
Sahipsiz kalacaksın, az sonra, ona göre.

Ben herhâlde evime, geri dönmeyeceğim,
Umarım ki bu harpte, ben şehîd düşeceğim.

Son konakta mü’minler, geçti beni hız ile, 
Ey Revâha’nın oğlu, en yakınların bile,

Kardeşlik bağlarını, kopararak geçtiler, 
Seni Hak teâlâya bırakıp da gittiler.

Artık düşünmüyorum, geride ne mâlim var? 
Hiç umurumda değil, ağaçlarla hurmalar”
Bu beyitleri işitince, ağladım. Bunu fark eden hazret-i Abdullah bin Revâha kamçısıyla dokunarak; “Ey yaramaz! Sana ne oluyor. Sana, ne zararı var? Allahü teâlâ, bana şehîdlik nasîb ederse, sen de hayvan üzerinde geri dönüp, yerine ulaşırsın. Ben ise dünyânın dert, tasa, üzüntü ve hâdiselerinden kurtularak, râhata kavuşurum” dedi. Geceleyin inip iki rek’at namaz kıldı. Sonunda uzunca bir duâ yaptık ve bana; “Ey çocuk!” diye seslendi. “Buyur” dedim. “Bu seferde inşâallah şehîdlik nasîb olacaktır!” dedi.
İslâm mücâhidleri, yollarına devâm ederek, Şam topraklarından Muan’a vardılar ve orada konakladılar. Kayser Herakliüs’ün, Rumlardan yüzbin askerle Belkâ topraklarından Muan’a gelip konduğunu ve Beliy kabîlesinden Mâlik bin Zafile adında birinin kumandası altında; Lahm, Cüzam, Kayn, Behrâ, Vâil, Bekr ve Beliy hıristiyan Arablarından yüzbin kişilik bir kuvvetin de gelip onlara katıldığını haber aldılar. İslâm mücâhidleri, durumu görüşmek üzere, Muan’da iki gece kaldılar. Zeyd bin Hârise (r.anh), Rumların kendileri için pek çok asker topladıklarını haber verip, mücâhidlere görüşlerini sordu. Bâzıları; “Rumlarla karşılaşmaktan vazgeçip, memleketlere akın yap. Halklarını esir al, Medîne’ye geri dön” dediler. Diğer mücâhidler ise; “Resûlullah aleyhisselâma yazı yazıp, düşmanımızın sayısını bildirelim. Bize, acele asker göndermesini ve bu yolda yapmak istediği şeyi bize emretmesini isteyelim” dediler. Bu hususta söz ve görüş birliğine vardılar. Hazret-i Abdullah bin Revâha;
“Ey kavmim ne sebepten, tereddüt edersiniz? 
Şehîd olmak kasdiyle, cenge gelmedik mi biz?

Silâhça, süvarice, çokluk olduğumuzdan, 
Dolayı savaşmadık, kâfirlerle hiç bir an.

Allahü teâlanın, bize ihsân ettiği
Şu din kuvveti ile, savaştık aslan gibi.

Gidiniz, çarpışınız, muhakkak iyilik var, 
Bu işin netîcesi, ya şehâdet ya zafer.

Bedr günü vallahi, vardı iki atımız, 
Uhud’da tek at ile, pek azdı silâhımız.

Bu cenkte galip gelmek, varsa eğer kaderde, 
Zâten böyle vâdetti, Allah ve Peygamber de.

Hak teâlâ vadinden, döner mi hiç geriye, 
Ey mü’minler öyleyse, yürüyün ileriye.

Şehîdlik varsa eğer, bizim kaderimizde, 
Kavuşuruz Cennet’te, şehîd kardeşimize” 
dedi. Hazret-i Abdullah bin Revâha’nın bu sözleri, mücâhidleri cesaretlendirmişti. “Vallahi Revâha’nın oğlu, doğru söylüyor” dediler ve yollarına devâm ettiler.
Meşârif köyünde düşman askerleri yaklaşmaya başlayınca, İslâm mücâhidleri, Mûte’ye çekilerek hemen savaş düzenine girip, düşmanın üzerine yürüdüler. İki taraf birbirleriyle amansızca çarpışmaya başlamıştı. İslâm ordusunun başkumandanı Zeyd bin Hârise (r.anh), Peygamber efendimizin sancağını eline aldı. Vücûdu, Rumların mızrakları ile delik deşik edilip, kanları saçılıncaya kadar çarpıştı ve sonunda şehîd düştü. Sancağı Hz. Ca’fer bin Ebî Tâlib alarak, düşman ortalarına kadar daldı. Çarpışırken, bir eli kesildi. Sancağı, diğer eline aldı. O kesilince, sancağı koltuğunun altına kıstırdı. O sırada biri mızrağını sapladı ve hazret-i Ca’fer’i şehîd etti. Ca’fer (r.anh) şehîd olunca, Ebû’l-Yüsr Ka’b bin Umeyr sancağı alıp, Abdullah bin Revâha’ya verdi. Abdullah bin Revâha, elinde sancak atlı olarak düşman üstüne yürüyerek kendi kendine;
“Ey nefsim, bana boyun eğeceksin elbette, 
Bugün şehîd olurum, yemîn ettim bu harpte.

Ya sen kendiliğinden, razı olursun buna, 
Ya kabûl ettiririm, bu işi zorla sana.

Eğer öldürülmezsen, şayet sen bu savaşta, 
Hiç ölmeyecek misin, ey nefsim söyle bana.

Ca’fer bin Ebî Tâlib ve Zeyd bin Hârise’nin, 
Yaptığını yaparsan, bil ki iyi edersin.

Onlar şehîd oldular, ey nefsim durma geri, 
Sonra bedbaht olursun, haydi atıl ileri!” 
diyerek ileri atıldı. Bir ara çarpışırken, parmağı yaralanınca, atından indi. Yaralı parmağını ayağının altına koyup; “Sen sâdece yaralı bir parmak değil misin? Zâten bu kazaya da Allahü teâlânın yolunda uğramış bulunuyorsun” diyerek çekip kopardı. Sonra atına atlayıp, olanca gücü ile çarpışmaya devâm etti.
Hazret-i Abdullah bin Revâha çarpıştıktan sonra dönüp atından indiği sırada, amcasının oğlu kendisine pişirilmiş et getirdi ve; “Al, bunu ye de biraz güçlen” dedi. Abdullah bin Revâha, üç günden beri bir şey yememişti. Etten ağzına bir lokma aldığı sırada, müslümanların bulunduğu yerde bir karışıklık gördü. Bunun üzerine; “Sen hâlâ bu dünyâdasın ve yiyip-içmekle meşgulsün” diyerek, nefsini kınadı elindeki eti bırakarak kılıcını sıyırıp, tekrar savaşa girdi. Kahramanca çarpıştı. Bir ara düşman askerlerinden biri, mızrağını Abdullah bin Revâha’ya fırlattı. Abdullah bin Revâha (r.anh), müslümanlarla düşman safları arasındaki yere düşerek, özlediği şehâdete kavuştu. Eshâb-ı kirâm (r.anhüm), hemen istişâre ederek aralarında hazret-i Hâlid bin Velîd’i kumandan seçtiler.
Peygamberimizin sâdık arkadaşları, Hâlid bin Velîd kumandası ve sancağı altında hücûma geçtiler ve düşmanı bozguna uğrattılar. Hâlid bin Velîd; “O gün, benim elimde dokuz kılıç parçalandı. Elimde geniş yüzlü bir Yemen palası’ndan başka bir şey kalmamıştı” diyerek, o zamânı dile getirmiştir.
Peygamber efendimiz, kumandanların şehâdet haberleri Medîne’ye gelmeden, Eshâbını mescidde topladı. Çok üzgün idiler. Eshâbı (r.anhüm); “Yâ Resûlallah! Sizi üzüntülü gördüğümüzden beri, acımızın derecesini ancak Allahü teâlâ bilir” deyince, Peygamber efendimizin mübârek gözlerinden yaşlar boşandı ve; “Bende gördüğünüz üzüntü, beni hüzün içinde bırakan şey, Eshâbımın şehîd olmaları idi. Bu hâl, onları, Cennet’te karşılıklı tahtlar üzerinde oturmuş kardeşler olarak görünceye kadar devâm etti. Zeyd bin Hârise sancağı eline aldı. Nihayet şehîd edildi. O şimdi Cennet’e girdi. Orada koşup duruyor. Sonra sancağı Ca’fer bin Ebî Tâlib aldı. Düşman ordularına saldırdı. Çarpıştı ve nihâyet o da şehîd oldu. O, şehîd olarak Cennet’e girdi ve yakuttan iki kanat ile dilediği gibi uçup duruyor. Ca’fer’den sonra sancağı Abdullah bin Revâha aldı. Elinde sancak olduğu hâlde, düşmanlarla çarpıştı ve şehîd oldu ve Cennet’e girdi. Onlar, Cennet’te altından tahtlar üzerinde bana gösterildi” buyurdu.
Abdullah bin Revâha, dînine son derece bağlı, dünyâ malına ve rütbesine kıymet vermezdi. Allahü teâlâya ibâdet etmekte ve Peygamber efendimizin emirlerini ölüm pahasına da olsa yerine getirmekte eşine az rastlanırdı. Bir defâsında, Peygamber efendimiz hutbe okurken cemâate; “Oturunuz” buyurduğunda, Abdullah bin Revâha (r.anh), mescidin dışında bir yerde bulunuyordu ve hemen olduğu yerde oturdu, hutbe bitinceye kadar, hiç kımıldamadan orada bekledi. Onun bu hareketi Peygamberimize ulaştırılınca; “Allahü teâlâya ve Resûlüne gösterdiğin itâatde, Allahü teâlâ hırsını artırsın” buyurdu.
Peygamberimiz, Abdullah bin Revâha’yı çok sever, hastalandığı zamân ziyâretine gider, hâl ve hatırını sorardı. Bedr’den başlayarak, şehîd olduğu Mûte savaşına kadar Peygamberimizin iştirak ettiği bütün savaşlarda bulunan Abdullah bin Revâha (r.anh), Resûlullah’ın sallallahü aleyhi ve sellem şâir ve hatiplerinden olup, aynı zamânda vahiy kâtibiydi. Şairlikteki kudreti herkes tarafından bilinir ve takdir edilirdi. Şiirleri, Eshâb-ı kirâm tarafından ezberlenerek dilden dile yayıldı. Resûlullah, şiirlerini çok beğenir, bunların düşmana ok atmakdan daha te’sirli olduğunu beyân ederdi. Yine onun hakkında; “Cenâb-ı Hak, Abdullah bin Revâha’ya rahmet eylesin. Melâike onun meclisi ile iftihâr ederlerdi” buyurdu.
Ebû Hassan şöyle anlatır: “(Meâlen) “Şâirlere ancak azgınlar uyar” (Şuarâ sûresi: 224) âyet-i kerîmesi inince, Hassan bin Sâbit, Abdullah bin Revâha ve Ka’b bin Mâlik (r.anhüm) ağlayarak Resûlullah’ın yanına geldiler ve; “Bizim hâlimiz ne olacak” dediler. O zamân Resûlullah; “Ancak inanıp sâlih amellerde bulunanlar müstesna” (Şûra sûresi: 227) meâlindeki âyet-i kerîmeyi okudu.”
Ebü’d-Derdâ (r.anh) anlatır: “Abdullah bir Revâha’yı hatırlamadığım bir gün geçmemiştir. Karşılaştığımızda göğsüme ve omuzlarıma dokunur ve; “Ey Üveymir (Ebü’d-Derdâ)! Bir ara gel, seninle oturup Allahü teâlânın râzı olduğu şeylerden konuşâlım” der ve; “Bunlar, îmânımızı kuvvetlendiren meclislerdir” buyururdu.
Enes bin Mâlik (r.anh) şöyle anlatır:
“Abdullah bin Revâha, Eshâbdan birini görmüş ve ona; “Kardeşim, gel seninle Rabbimizden bahsedelim” demişti. O zât Resûlullah’a gelerek; İbn-i Revâha’nın sözlerini arzedince, Resûlullah; “Allahü teâlâ, İbn-i Revâha’ya iyilikler versin. Zirâ o, meleklerin bile imrendiği zikir (ilim) meclislerini seviyor” buyurdular.
Atâ bin Vesâm anlatır: “Abdullah bin Revâha birisine; “Gel îmân edelim” dedi. O; “Biz mü’min değil miyiz de yeniden îmân edeceğiz” diye sordu. İbn-i Revâha; “îmânımızı kuvvetlendirelim demek istedim” buyurdu.”
Hanımı onun hakkında; “Evden dışarıya çıkarken ve dışardan eve girdiği zamân, dâima iki rek’at namaz kılar ve bunu aslâ terketmezdi. Harbe giderken, herkesten önce çıkar, dönüşte ise en son gelen o olurdu” demiştir.
Ebü’d-Derdâ; “Resûlullah ile berâber çok sıcak bir günde yaptığımız bir seferi hatırlarım. Sıcağın şiddetinden, insan, elini başının üzerine koymak mecbûriyetinde kalıyordu. İçimizde Resûlullah ile Abdullah bin Revâha’dan başka oruçlu yoktu” diyerek, onun üstünlüğünü dile getirmiştir.
Abdullah bin Ömer (r.anh), Abdullah bin Revâha’nın adâleti hakkında şöyle dedi: “Abdullah bin Revâha her sene Hayber’e gelir, oradakilerin mahsûlünün takdirini yaparak verecekleri vergi ve zekâtları (uşurları) tesbit ederdi. Hayberliler, Abdullah bin Revâha’yı fazla takdir ve tesbit ediyor diye Resûlullah’a şikâyet ettiler. Ayrıca rüşvet teklifinde de bulundular. Bunun üzerine o; “Ey Allahü teâlâya isyân edenler! Siz bana haram mı yedirmek istiyorsunuz? Ben size canımdan ve herkesten daha çok sevdiğim Resûlullah’ın yanından geldiğimi yemînle söylerim. Şu hâlinizle maymun ve hınzırlardan aşağı oluyorsunuz. Size olan kinim ve Resûlullah’a olan sevgim beni size adâletsizlik etmeye sevketmez” deyince, Hayberliler pişmân olup; “Bunların yüzünden, gökler ve yerler ayakta duruyor” dediler.”

 1) Tabakât-ı İbn-i Sa’d; cild-2, sh. 128
 2) Sahîh-i Buhârî; cild-5, sh. 87
 3) Üsüd-ül-gâbe; cild-3, sh. 159
 4) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; sh. 992, 1009, 1088
 5) El-Kâmil fit-târih cild-2, sh. 234
 6) Târih-i Taberî; cild-3, sh. 107
 7) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; cild-1, sh. 203
 8) Eshâb-ı Kirâm

İSLAM TARİHİ

Abaka Hân

İSLAM TARİHİ

Abbâsîler

İSLAM TARİHİ

Abdâliye Devleti

İSLAM TARİHİ

Abdullah Bin Mübârek

İSLAM TARİHİ

Abdullah Bin Sebe

İSLAM TARİHİ

Abdullah Bin Tâhir

İSLAM TARİHİ

Abdullah Hân

İSLAM TARİHİ

Abdulvâdiler

İSLAM TARİHİ

Abdurrahmân I

İSLAM TARİHİ

Abdurrahmân II

İSLAM TARİHİ

Abdurrahmân III

İSLAM TARİHİ

Abdurrahmân Sûfî

İSLAM TARİHİ

Abdülhak-ı Dehlevî

İSLAM TARİHİ

Açe Devleti

İSLAM TARİHİ

Adâlet

İSLAM TARİHİ

Âdilşâhlar

İSLAM TARİHİ

Adliye

İSLAM TARİHİ

Ağlebîler Devleti

İSLAM TARİHİ

Ahî Evren

İSLAM TARİHİ

Ahidnâme

İSLAM TARİHİ

Ahîlik

İSLAM TARİHİ

Ahlâk

İSLAM TARİHİ

Ahlatşâhlar

İSLAM TARİHİ

Ahmed Bin Hanbel

İSLAM TARİHİ

Ahmed Bin Tûlûn

İSLAM TARİHİ

Ahmed Mirzâ Sultan

İSLAM TARİHİ

Ahmed Rıfâî

İSLAM TARİHİ

Ahmed Şâh Dürrânî

İSLAM TARİHİ

Ahmed Yesevî

İSLAM TARİHİ

Ahmed-i Bedevî

İSLAM TARİHİ

Ahnef Bin Kays

İSLAM TARİHİ

Aile

İSLAM TARİHİ

Akabe Bî’atları

İSLAM TARİHİ

Akka Müdâfaası

İSLAM TARİHİ

Akkoyunlular

İSLAM TARİHİ

Alâiye Beyliği

İSLAM TARİHİ

Alâüddevle Semnânî

İSLAM TARİHİ

Alâüddîn Ali Sâbir

İSLAM TARİHİ

Alâüddîn Keykubâd

İSLAM TARİHİ

Alâüddîn-i Attâr

İSLAM TARİHİ

Alb Arslan

İSLAM TARİHİ

Âlemgîr Şâh

İSLAM TARİHİ

Alevî

İSLAM TARİHİ

Ali (R.Anh)

İSLAM TARİHİ

Ali Nakî Hâdî

İSLAM TARİHİ

Ali Râmîtenî

İSLAM TARİHİ

Ali Rızâ

İSLAM TARİHİ

Ali Şîr Nevâî

İSLAM TARİHİ

Altınordu Devleti

İSLAM TARİHİ

Âmil

İSLAM TARİHİ

Ammâr

İSLAM TARİHİ

Amr Bin Âs (r.anh)

İSLAM TARİHİ

Anadolu Beylikleri

İSLAM TARİHİ

Arablar

İSLAM TARİHİ

Ârazi

İSLAM TARİHİ

Ârif-i Rivegerî

İSLAM TARİHİ

Artukoğulları

İSLAM TARİHİ

Artukoğulları

İSLAM TARİHİ

Âsım Bîn Sâbit

İSLAM TARİHİ

Âşir

İSLAM TARİHİ

Atabegler (Atabeyler)

İSLAM TARİHİ

Babaîlik

İSLAM TARİHİ

Bâbek

İSLAM TARİHİ

Bâbür Şâh

İSLAM TARİHİ

Bâbürlüler

İSLAM TARİHİ

Bağdâd

İSLAM TARİHİ

Bâğî

İSLAM TARİHİ

Bâkıllânî

İSLAM TARİHİ

Bâkî Billah

İSLAM TARİHİ

Bâtınîlik

İSLAM TARİHİ

Batrûcî

İSLAM TARİHİ

Battal Gâzi (Seyyid)

İSLAM TARİHİ

Baybars

İSLAM TARİHİ

Bâyezîd-i Bistâmî

İSLAM TARİHİ

Baykara

İSLAM TARİHİ

Bayram

İSLAM TARİHİ

Bedr Gazâsı

İSLAM TARİHİ

Begteginler

İSLAM TARİHİ

Behâeddîn Âmilî

İSLAM TARİHİ

Behâîlik

İSLAM TARİHİ

Behâüddîn Veled

İSLAM TARİHİ

Behlül Dânâ

İSLAM TARİHİ

Behmenîler

İSLAM TARİHİ

Bekrî

İSLAM TARİHİ

Belâzûrî

İSLAM TARİHİ

Belek Bey

İSLAM TARİHİ

Bengal Devleti

İSLAM TARİHİ

Benî Ahmer Devleti

İSLAM TARİHİ

Benî Kaynuka

İSLAM TARİHİ

Benî Kureyzâ

İSLAM TARİHİ

Benî Nâdir

İSLAM TARİHİ

Berîd

İSLAM TARİHİ

Berkyaruk

İSLAM TARİHİ

Bermekîler

İSLAM TARİHİ

Bettânî

İSLAM TARİHİ

Beytülmâl

İSLAM TARİHİ

Bî’at-ı Rıdvân

İSLAM TARİHİ

Bilâl-i Habeşî

İSLAM TARİHİ

Bîmâristan

İSLAM TARİHİ

Bîrûnî

İSLAM TARİHİ

Bişr-i Hafî

İSLAM TARİHİ

Böriler

İSLAM TARİHİ

Buhârî

İSLAM TARİHİ

Büveyhîler

İSLAM TARİHİ

Büyük Selçuklular

İSLAM TARİHİ

Ca’fer-i Mezhebi

İSLAM TARİHİ

Ca’fer-i Sâdık

İSLAM TARİHİ

Câbir Bin Eflah

İSLAM TARİHİ

Câbir Bin Hayyân

İSLAM TARİHİ

Câhız

İSLAM TARİHİ

Câhiliyye Devri

İSLAM TARİHİ

Câmi

İSLAM TARİHİ

Câriye

İSLAM TARİHİ

Cebriyye

İSLAM TARİHİ

Celâleddîn-i Rûmî

İSLAM TARİHİ

Celâyirliler

İSLAM TARİHİ

Celdekî

İSLAM TARİHİ

Celûlâ Zaferi

İSLAM TARİHİ

Cengiz Hân

İSLAM TARİHİ

Cezerî

İSLAM TARİHİ

Cizye

İSLAM TARİHİ

Cüneyd-i Bağdâdî

İSLAM TARİHİ

Çağatay Hân

İSLAM TARİHİ

Çağrı Bey

İSLAM TARİHİ

Çaka Bey

İSLAM TARİHİ

Çobanoğulları

İSLAM TARİHİ

Dandanakan Zaferi

İSLAM TARİHİ

Danışmendliler

İSLAM TARİHİ

Dârimî

İSLAM TARİHİ

Dâvûd-i Antâkî

İSLAM TARİHİ

Dâvûd-i Tâî

İSLAM TARİHİ

Dede Korkud

İSLAM TARİHİ

Dehriyye

İSLAM TARİHİ

Demîrî

İSLAM TARİHİ

Derviş Muhammed

İSLAM TARİHİ

Dilmaçoğulları

İSLAM TARİHİ

Dîneverî

İSLAM TARİHİ

Dîvân

İSLAM TARİHİ

Doğu Türkistan

İSLAM TARİHİ

Dost Muhammed Hân

İSLAM TARİHİ

Dulkadiroğulları

İSLAM TARİHİ

Dürrânîler

İSLAM TARİHİ

Ebced

İSLAM TARİHİ

Ebdâl

İSLAM TARİHİ

Ebû Ali Fârmedî

İSLAM TARİHİ

Ebû Bekr Râzî

İSLAM TARİHİ

Ebû Bekr-i Şiblî

İSLAM TARİHİ

Ebû Cehl

İSLAM TARİHİ

Ebû Dücâne (r.anh)

İSLAM TARİHİ

Ebû Hâmid Gırnatî

İSLAM TARİHİ

Ebû Hureyre (r.anh)

İSLAM TARİHİ

Ebû İshak Şîrâzî

İSLAM TARİHİ

Ebû Kâmil Şuca’

İSLAM TARİHİ

Ebû Leheb

İSLAM TARİHİ

Ebû Lübâbe (r.anh)

İSLAM TARİHİ

Ebû Ma’şer Belhî

İSLAM TARİHİ

Ebû Midyen Magribî

İSLAM TARİHİ

Ebû Sehl Kûhî

İSLAM TARİHİ

Ebû Tâlib

İSLAM TARİHİ

Ebû Yûsuf

İSLAM TARİHİ

Ebû Zeyd Belhî

İSLAM TARİHİ

Ebü’l-Abbâs Seffah

İSLAM TARİHİ

Ebü’l-Fidâ

İSLAM TARİHİ

Ebüdderdâ (r.anh)

İSLAM TARİHİ

Ecnadeyn Zaferi

İSLAM TARİHİ

Edib Ahmed Yüknekî

İSLAM TARİHİ

Edille-i Şer’iyye

İSLAM TARİHİ

Ehl-i Beyt

İSLAM TARİHİ

Ehl-i Suffa

İSLAM TARİHİ

Ehl-i Sünnet

İSLAM TARİHİ

Hayber’in Fethi

İSLAM TARİHİ

Hayr-Ün-Nessâc

İSLAM TARİHİ

Hazîne

İSLAM TARİHİ

Hâzinî

İSLAM TARİHİ

Hemmâm Bin Münebbih

İSLAM TARİHİ

Hendek Gazâsı

İSLAM TARİHİ

Hicret

İSLAM TARİHİ

Hisbe

İSLAM TARİHİ

Hitâbet Ve Hutbe

İSLAM TARİHİ

Hive Hânlığı

İSLAM TARİHİ

Hoca Dehhânî

İSLAM TARİHİ

Hokand Hânlığı

İSLAM TARİHİ

Hûcendî

İSLAM TARİHİ

Hucvîrî

İSLAM TARİHİ

Hudeybiye Andlaşması

İSLAM TARİHİ

Huneyn Bin İshak

İSLAM TARİHİ

Hülâgu

İSLAM TARİHİ

Hüseyn Baykara

İSLAM TARİHİ

Hüsrev Dehlevî

İSLAM TARİHİ

Ihşidîler

İSLAM TARİHİ

Irak Selçukluları

İSLAM TARİHİ

Irâkî

İSLAM TARİHİ

İbâdiyye

İSLAM TARİHİ

İbn-i Adîm

İSLAM TARİHİ

İbn-i Arabî

İSLAM TARİHİ

İbn-i Bacce

İSLAM TARİHİ

İbn-i Battûta

İSLAM TARİHİ

İbn-i Baytâr

İSLAM TARİHİ

İbn-i Bennâ

İSLAM TARİHİ

İbn-i Bîbî

İSLAM TARİHİ

İbn-i Cemâa

İSLAM TARİHİ

İbn-i Cevzî

İSLAM TARİHİ

İbn-i Cezzâr

İSLAM TARİHİ

İbn-i Cübeyr

İSLAM TARİHİ

İbn-i Düreyhim

İSLAM TARİHİ

İbn-i Ebî Usaybia

İSLAM TARİHİ

İbn-i Fadlân

İSLAM TARİHİ

İbn-i Firnâs

İSLAM TARİHİ

İbn-i Haldûn

İSLAM TARİHİ

İbn-i Hâtime

İSLAM TARİHİ

İbn-i Havkal

İSLAM TARİHİ

İbn-i Hazm

İSLAM TARİHİ

İbn-İ Heysem

İSLAM TARİHİ

İbn-İ İshâk

İSLAM TARİHİ

İbn-i İyas

İSLAM TARİHİ

İbn-i Kunfûz

İSLAM TARİHİ

İbn-i Mâce

İSLAM TARİHİ

İbn-i Mâcid

İSLAM TARİHİ

İbn-i Mecdî

İSLAM TARİHİ

İbn-i Miskeveyh

İSLAM TARİHİ

İbn-i Mülka

İSLAM TARİHİ

İbn-i Münzir

İSLAM TARİHİ

İbn-i Nefis

İSLAM TARİHİ

İbn-i Nübâte

İSLAM TARİHİ

İbn-i Rüşd

İSLAM TARİHİ

İbn-i Sa’d

İSLAM TARİHİ

İbn-i Sebe

İSLAM TARİHİ

İbn-i Sînâ

İSLAM TARİHİ

İbn-i Şâtır

İSLAM TARİHİ

İbn-i Tagriberdî

İSLAM TARİHİ

İbn-İ Teymiyye

İSLAM TARİHİ

İbn-i Tufeyl

İSLAM TARİHİ

İbn-i Tûlûn

İSLAM TARİHİ

İbn-Ül-Esîr

İSLAM TARİHİ

İbn-Ül-Verdî

İSLAM TARİHİ

İbn-Ül-Verdî

İSLAM TARİHİ

Kur’ân-I Kerîm

İSLAM TARİHİ

Kurtuba Câmii

İSLAM TARİHİ

Kuşeyrî

İSLAM TARİHİ

Kutatgu Bilik

İSLAM TARİHİ

Kutbüddîn Aybek

İSLAM TARİHİ

Kutbüddîn Şîrâzî

İSLAM TARİHİ

Kuteybe Bin Müslim

İSLAM TARİHİ

Kutta-i Tarîk

İSLAM TARİHİ

Küttâb

İSLAM TARİHİ

Kütüb-i Sitte

İSLAM TARİHİ

Kütüphâne

İSLAM TARİHİ

Lûdîler

İSLAM TARİHİ

Luristan Atabegliği

İSLAM TARİHİ

Ma’rûf-i Kerhî

İSLAM TARİHİ

Macritî

İSLAM TARİHİ

Mahmûd Gaznevî

İSLAM TARİHİ

Mahmûd İncirfagnevî

İSLAM TARİHİ

Malazgird Savaşı

İSLAM TARİHİ

Mâlik Bin Enes

İSLAM TARİHİ

Mansûr

İSLAM TARİHİ

Mâturîdî

İSLAM TARİHİ

Me’mûn

İSLAM TARİHİ

Medeniyet

İSLAM TARİHİ

Medîne-i Münevvere

İSLAM TARİHİ

Medrese

İSLAM TARİHİ

Mehdî (Halîfe)

İSLAM TARİHİ

Mehdî Aleyhirrahme

İSLAM TARİHİ

Mekke-i Mükerreme

İSLAM TARİHİ

Melikşâh

İSLAM TARİHİ

Memlûkler

İSLAM TARİHİ

Mengücükler

İSLAM TARİHİ

Merînîler

İSLAM TARİHİ

Mervânîler

İSLAM TARİHİ

Mescid

İSLAM TARİHİ

Mescid-i Aksâ

İSLAM TARİHİ

Mescid-i Dırâr

İSLAM TARİHİ

Mescid-i Harâm

İSLAM TARİHİ

Mescid-i Nebî

İSLAM TARİHİ

Mevlânâ

İSLAM TARİHİ

Mevlid-i Nebî

İSLAM TARİHİ

Mezheb

İSLAM TARİHİ

Mi’râc

İSLAM TARİHİ

Mîrâs

İSLAM TARİHİ

Moğollar

İSLAM TARİHİ

Molla Câmî

İSLAM TARİHİ

Mu’izziler

İSLAM TARİHİ

Mu’tezile

İSLAM TARİHİ

Muhammed Aleyhisselâm

İSLAM TARİHİ

Muhammed Bâkır

İSLAM TARİHİ

Muhammed Bâkî-Billah

İSLAM TARİHİ

Muhammed Bedevânî

İSLAM TARİHİ

Muhammed Bin Mûsâ

İSLAM TARİHİ

Muhammed Cevâd Takî

İSLAM TARİHİ

Muhammed Hanefiyye

İSLAM TARİHİ

Muhammed Mehdî

İSLAM TARİHİ

Muhammed Tapar

İSLAM TARİHİ

Muhammed Zâhid

İSLAM TARİHİ

Muhyiddîn Mağribî

İSLAM TARİHİ

Murâbıtlar

İSLAM TARİHİ

Mûsâ Bin Nusayr

İSLAM TARİHİ

Mûsâ Kâzım

İSLAM TARİHİ

Mu'tasım

İSLAM TARİHİ

Mûte Gazâsı

İSLAM TARİHİ

Muvahhidler

İSLAM TARİHİ

Muzafferîler

İSLAM TARİHİ

Mücâhid Bin Cebr

İSLAM TARİHİ

Müctehid

İSLAM TARİHİ

Müderris

İSLAM TARİHİ

Müşebbihe

İSLAM TARİHİ

Nadr Bin Şümeyl

İSLAM TARİHİ

Nâgûri

İSLAM TARİHİ

Nâiblik

İSLAM TARİHİ

Nâsirîler

İSLAM TARİHİ

Nasîruddîn Tûsî

İSLAM TARİHİ

Nasreddîn Hoca

İSLAM TARİHİ

Necmeddîn-i Kübrâ

İSLAM TARİHİ

Nesâî

İSLAM TARİHİ

Nesevî

İSLAM TARİHİ

Nevevî

İSLAM TARİHİ

Nihâvend Savaşı

İSLAM TARİHİ

Nizâmşâhlar

İSLAM TARİHİ

Nizâmüddîn Evliyâ

İSLAM TARİHİ

Nizâm-Ül-Mülk

İSLAM TARİHİ

Nûreddin Zengî

İSLAM TARİHİ

Oğuzlar

İSLAM TARİHİ

Oniki İmâm

İSLAM TARİHİ

Ordu

İSLAM TARİHİ

Ömer Bin Abdülazîz

İSLAM TARİHİ

Ömer Hayyam

İSLAM TARİHİ

Örf Ve Adet

İSLAM TARİHİ

Öşür

İSLAM TARİHİ

Para

İSLAM TARİHİ

Pazar

İSLAM TARİHİ

Pervâneoğulları

İSLAM TARİHİ

Rabguzî

İSLAM TARİHİ

Râbi’a-i Adviyye

İSLAM TARİHİ

Râfızîlik

İSLAM TARİHİ

Ramazanoğulları

İSLAM TARİHİ

Rasadhâne

İSLAM TARİHİ

Râzî

İSLAM TARİHİ

Resûlî

İSLAM TARİHİ

Resûlîler

İSLAM TARİHİ

Reşîdüddîn Tabîb

İSLAM TARİHİ

Reşîdüddîn Vatvât

İSLAM TARİHİ

Reyhâne (r.anhâ)

İSLAM TARİHİ

Ribât

İSLAM TARİHİ

Rukayye (r.anhâ)

İSLAM TARİHİ

Rüstemîler

İSLAM TARİHİ

Sa’dî-i Şîrâzî

İSLAM TARİHİ

Sa’îd Bin Cübeyr

İSLAM TARİHİ

Sa’îd Bin Müseyyib

İSLAM TARİHİ

Sâbit Bin Kurre

İSLAM TARİHİ

Sadreddîn-i Konevî

İSLAM TARİHİ

Safevîler

İSLAM TARİHİ

Saffârîler

İSLAM TARİHİ

Sâhib Ataoğulları

İSLAM TARİHİ

Salgurlular

İSLAM TARİHİ

Saltuklular

İSLAM TARİHİ

Sâmânîler

İSLAM TARİHİ

Sarrâflık

İSLAM TARİHİ

Saruhanoğulları

İSLAM TARİHİ

Selâhaddîn-i Safdî

İSLAM TARİHİ

Selçuklular

İSLAM TARİHİ

Selîm Cihangîr Şâh

İSLAM TARİHİ

Senâî

İSLAM TARİHİ

Sencer

İSLAM TARİHİ

Serahsî

İSLAM TARİHİ

Seyfeddîn-i Fârûkî

İSLAM TARİHİ

Seyyid Emir Külâl

İSLAM TARİHİ

Seyyidet Nefise

İSLAM TARİHİ

Seyyidler

İSLAM TARİHİ

Sıffîn Vak’ası

İSLAM TARİHİ

Sîbeveyh

İSLAM TARİHİ

Sökmenliler

İSLAM TARİHİ

Sûfî Allahyâr

İSLAM TARİHİ

Sugûr Ve Avâsım

İSLAM TARİHİ

Sultan

İSLAM TARİHİ

Suriye Selçukluları

İSLAM TARİHİ

Süfyân Bin Uyeyne

İSLAM TARİHİ

Süfyân-ı Sevrî

İSLAM TARİHİ

Süleyhîler

İSLAM TARİHİ

Sünnet

İSLAM TARİHİ

Süyûtî

İSLAM TARİHİ

Şâh İsmâil

İSLAM TARİHİ

Şakîk-i Belhî

İSLAM TARİHİ

Şâzilî

İSLAM TARİHİ

Şeddâdîler

İSLAM TARİHİ

Şehîdlik

İSLAM TARİHİ

Şemseddîn Dımaşkî

İSLAM TARİHİ

Şemseddîn Halîlî

İSLAM TARİHİ

Şems-i Tebrîzî

İSLAM TARİHİ

Şia

İSLAM TARİHİ

Şûra

İSLAM TARİHİ

Taberânî

İSLAM TARİHİ

Taberî

İSLAM TARİHİ

Tâbiîn

İSLAM TARİHİ

Tâceddînoğulları

İSLAM TARİHİ

Tâcüddîn Sübkî

İSLAM TARİHİ

Taç Mahâl

İSLAM TARİHİ

Tâhirîler

İSLAM TARİHİ

Takvim

İSLAM TARİHİ

Târık Bin Ziyâd

İSLAM TARİHİ

Tarîkat

İSLAM TARİHİ

Tasavvuf

İSLAM TARİHİ

Tavâif-i Mülûk

İSLAM TARİHİ

Tebük Gazvesi

İSLAM TARİHİ

Tefsîr

İSLAM TARİHİ

Teftâzânî

İSLAM TARİHİ

Tekke Ve Zâviye

İSLAM TARİHİ

Timur Hân

İSLAM TARİHİ

Timurlular

İSLAM TARİHİ

Tirmizî

İSLAM TARİHİ

Toprak Hukûku

İSLAM TARİHİ

Tuğrul Bey

İSLAM TARİHİ

Tûlûnoğulları

İSLAM TARİHİ

Türk Edebiyâtı

İSLAM TARİHİ

Türkistan

İSLAM TARİHİ

Türkler

İSLAM TARİHİ

Türkler

İSLAM TARİHİ

Ubeydullah Hân

İSLAM TARİHİ

Ubeydullah-ı Ahrâr

İSLAM TARİHİ

Uhud Gazâsı

İSLAM TARİHİ

Ukbe Bin Nâfi’

İSLAM TARİHİ

Uluğ Bey

İSLAM TARİHİ

Vâiz-i Kâşifî

İSLAM TARİHİ

Vakıf

İSLAM TARİHİ

Vâli

İSLAM TARİHİ

Vedâ Haccı

İSLAM TARİHİ

Veysel Karânî

İSLAM TARİHİ

Vezir

İSLAM TARİHİ

Ya’kûb-i Çerhî

İSLAM TARİHİ

Ya’kûb-İi Çerhî

İSLAM TARİHİ

Yahyâ Bermekî

İSLAM TARİHİ

Yâkût Hamevî

İSLAM TARİHİ

Yezîd

İSLAM TARİHİ

Yezîdîler

İSLAM TARİHİ

Yûnus Emre

İSLAM TARİHİ

Yûsuf Has Hâcib

İSLAM TARİHİ

Yûsuf-i Hemedânî

İSLAM TARİHİ

Zehebî

İSLAM TARİHİ

Zehrâvî

İSLAM TARİHİ

Zekât

İSLAM TARİHİ

Zemahşerî

İSLAM TARİHİ

Zemzem

İSLAM TARİHİ

Zengîler

İSLAM TARİHİ

Zeydîler

İSLAM TARİHİ

Zeynelâbidîn

İSLAM TARİHİ

Ziyârîler

İSLAM TARİHİ

Zünnûn-i Mısrî
Kullanıcı Adı:
Şifre:

GÜNÜN MENKIBESİ

Abdurrahmân bin Yûsuf Rûmî’nin vefâtından sonra, sevdiklerinden birisi şöyle anlatmıştır:

GÜNÜN HADİSİ

Allah’ın buğz ettiği kimseler

GÜNÜN MEKTUBU

Bu mektûb, molla Hasen-i Kişmîrîye “rahmetullahi aleyh” yazılmışdır. Kendisinin tesavvuf yoluna girmek ve Muhammed Bâkîbillah hazretlerinin “kuddise sirruh” sohbet ve hizmetinde bulunmak ni’metine sebeb olduğu için, ona şükr etmekde, bu arada Allahü teâlânın, kendilerine verdiği ni’metleri bildirmekdedir

YABANCI DİLLER

ENGLISH

Yabancı Dil

İngilizce Dini Bilgiler

العربية

Yabancı Dil

Arapça Dini Bilgiler

DEUTSCH

Yabancı Dil

Almanca Dini Bilgiler

FRANÇAIS

Yabancı Dil

Fransızca Dini Bilgiler

ESPAÑOL

Yabancı Dil

İspanyolca Dini Bilgiler

РУССКИЙ

Yabancı Dil

Rusça Dini Bilgiler

PERSIAN

Yabancı Dil

Farsça Dini Bilgiler

UZBEK

Yabancı Dil

Özbekçe Dini Bilgiler

TURKOMAN

Yabancı Dil

Türkmence Dini Bilgiler

HINDUSTANI

Yabancı Dil

Urduca Dini Bilgiler

SHQIPE

Yabancı Dil

Arnavutça Dini Bilgiler

BOSANSKI

Yabancı Dil

Boşnakça Dini Bilgiler

AZERBAIJANASE

Yabancı Dil

Azerice Dini Bilgiler

БЪЛГАРСКИ

Yabancı Dil

Bulgarca Dini Bilgiler

Site Haritası