İsmi, Yûsuf bin Tagriberdî Abdullah ez-Zâhirî olup, künyesi Ebü’l-Mehâsin’dir. Lakabı Cemâlüddîn’dir. 1411 (H.813) senesi Şevval ayında Kâhire’de doğdu. 1470 (H.884) senesi Zilhicce ayının beşinde yine orada vefât etti.
Doğduğu zaman, babası, Sultan Melik-üz-Zâhir Berkûk’un sarayında idi. Sonra Haleb ve Şam valisi oldu. Babası 1412 (H.815) senesinde vefât edince; Ebü’l-Mehâsin, eniştelerinden Nâsırî bin el-Adîm’in, sonra da Celâlüddîn Bülkînî’nin yanında yetişti. Kur’ân-ı kerîmi ezberledi. Nahivden Elfiye ve mantıktan Îsâgûcî adlı kitabları okudu. Fıkhı; Şemsüddîn ile Alâüddîn er-Rumeyn el-Aynî, Ebi’l-Bekâ bin Dıyâ Mekkî eş-Sumnî’den öğrendi. Bir çok âlimden ilim tahsîl etti. Aruzu, en-Nevâcî’den; Makâmât-ı Harrîrî’yi Kıvâmüddîn el-Hanefî’den; tıb bilgilerini Selâmullah’dan; bedî’ ve bâzı edebiyat türlerini Şihâbüddîn bin Arabşâh’dan öğrendi. Mekke-i mükerreme kadısı Ebi’s-Seâdât bin Zahîre’nin derslerinde bulundu ve şiirlerinden yazdı. Kâhire’nin ve başka yerlerin şâirlerinin şiirlerini inceledi. İbn-i Hacer Askalânî’nin derslerinde bulunup, ondan çok istifâde etti. Asrının meşhûr âlimlerinden Aynî ile görüşüp, ilim öğrendi ve hadîs-i şerîf dinledi. İbn-i Tahân, İbn-i Berdes, İbn-i Nâzır-üs-Sâhib ders aldığı hocalarındandır. Zeynüddîn Zerkeşî, İbn-i Fürât ve başka âlimlerden icazet (diploma) aldı.
İbn-i Tagriberdî, pek çok defa hacca gitti. İlk haccı 1422 (H.826) senesinde oldu. Kıymetli eserler te’lif etti. Eserlerinden birincisi ve en meşhûru en-Nücum-üz-Zâhire fî mülûk-i Mısr vel-Kâhire adlı Mısır târihi’dir. Bu târih, 1453 (H.857) senesine kadar olan vak’aları, komşu milletler de dâhil olmak üzere, mühim zâtların tercüme-i hâllerini ilâve ederek nakleder. 2-Mevrîd-ül-latâfe fî men vetiy-es-saltanate vel-hilâfe: Peygamberimizin hayâtı ile Eshâb-ı kiramın isimlerini ve 1438 (H.842) senesine kadar Mısır hükümdarları ile vezîrlerinin adlarını ihtiva eder. 3- Havâdis-üd-dühûr fî medel eyyâm-i veş-şühûr, 4- El-Menhel-üs-sâfî vel-müstevfî ba’del vâfi fî terâcim-il-a’yân, 5- Hilyet-üs-sıfât fil esmâ-i ves-sınâat, 6- Es-Sekr-ul-fâdıh vel-Itr-ul-fa’ıh, 7- El-Kevâkîb-üz-Zâhire min-en-nücûm-iz-zâhire, 8- Nüzhet-üz-zay fit-târih.
Mısır Sultânının, Fâtih Sultan Mehmed Hân’a yazdığı mektupları da kaleme alan Ebü’l-Mehâsin, kitaplarını ve tasnif ettiği eserlerini, vefâtından önce kendisi için yapılan türbesinin bulunduğu medreseye vakfetti. Kulunç rahatsızlığına tutuldu. Vefatına yakın ağrı ve acısı çok şiddetlendi. Vefat edince, Eşref İnal Türbesi yakınında defnedildi.

1) Mu’cem-ül-müellifîn; cild-13, sh. 282
2) Ed-Dav-ül-lâmi; cild-10, sh. 305
3) Şezerât-üz-zeheb; cild-7, sh. 317
4) Esma-ül-müellifîn; cild-2, sh. 560
5) İslam Alimleri Ansiklopedisi; cild-12, sh. 199