Lâdik Beyliği (İnançoğulları)
Onüçüncü ve ondördüncü asırlarda Lâdik’de (Denizli) hüküm süren bir Türk beyliği.
Moğol istilâsı önünden kaçarak Denizli ve Honaz bölgesine gelen Türkmenler tarafından kurulmuş olan bu beyliğe İnançoğulları da denilmektedir.
Denizli yöresi, 1071 Malazgird muharebesini tâkib eden senelerde, Anadolu’nun büyük bir kısmı ile beraber Kutalmışoğlu Süleymân Bey tarafından fethedilmişti. Bir süre Türklerin elinde kaldıktan sonra, 1097 senesinde tekrar Bizanslıların eline geçti. Zaman zaman Bizanslılarla Türkler arasında el değiştiren Denizli, 1206 senelerinde tekrar fethedildi. Moğol istilâsı önünden kaçarak Anadolu’ya gelen Türkmenlerden bir grub buraya yerleştirildi. Başlarındaki reisleri Mehmed Bey de uç beyi tâyin edildi. Fakat Mehmed Bey, 1261 yılında Türkiye Selçukluları sultânı İkinci İzzeddîn Keykâvus’a isyan ederek bağımsızlığını îlân edip, Lâdik Beyliğini kurdu. Mehmed Bey’in ölümü üzerine yerine damadı Ali Bey geçti. Ali Bey, 1276 senesinde Germiyan hâkimiyeti altına girdi. 1277 senesinde meydana gelen Cimri olayı sırasında, Karamanoğulları ve müttefikleri Konya’yı zabtedip, Cimri’yi Selçuklu tahtına oturtmuşlardı. Bu olay sırasında Lâdik beyi olan Ali Bey de, Karamanoğullarının yanında yer aldı. Cimri olayını bastırıp, Konya’ya yeniden hâkim olan Selçuklu sultânı Üçüncü Gıyâseddîn Keyhüsrev, bu sırada Selçuklulara karşı olanları cezalandırırken, ordusuyla Denizli’ye girdi. Ali Bey tevkif edilerek, Afyonkarahisar’a hapsedildi. Lâdik, Sâhib Ata ailesine verildi. Ancak, 1277 senelerinde Germiyanlılar burayı tekrar ele geçirdiler ve beyliğin başına da Germiyan beyinin yeğeni Bedreddîn Murâd’ı getirdiler.
1287 senesinde Denizli yöresinde topladığı kuvvetlerle Germiyanlılar üzerine yürüyen Sâhib Ata’nın torunu, bu savaşta öldürüldü ve ordusu dağıtıldı. Bunu duyan Sultan İkinci Gıyâseddîn Mes’ûd, ordusuyla Germiyanlılar üzerine yürüdü ve onları mağlûb etti. Ertesi sene Germiyan Beyi ile Denizli Beyi Bedreddîn Murâd, Selçuklularla sulh yapmak için Konya’ya gittiler. Sultânın emirlerinden olan Has Balaban bunları karşılıyarak görüştü ve gönüllerini almak suretiyle anlaşmazlığı giderdi. Kısa bir sükûnet devresinden sonra 1289 senesinde Germiyanlılar ile Selçuklular arasında tekrar mücâdele başladı. Selçuklu Sultânının emirlerinden İzzeddîn Bey, Lâdik Beyi Bedreddîn Murâd’ın üzerine yürüyünce, Germiyan ordusu yardıma geldi ve Günler mevkiinde yapılan savaşta Germiyan ordusu bozguna uğradı. Bedreddîn Murâd, bu savaşta öldürüldü. Ordusunun bir kısmı da kılıçtan geçirildi. Böylece Lâdik tekrar Sâhib Ataoğullarının eline geçti. Sâhib Ataoğulları beyi, kuvvetleriyle Karamanoğlu Güneri Bey üzerine gidince, bu bölgedeki Türkmenler, bağımsızlık yolunda daha rahat hareket etme imkânı buldular. Aynı senelerde İlhanlı valisi Geyhatu, İlhanlı tahtına çıkmak için Anadolu’dan ayrılınca, Denizli bölgesindeki Türkmenler harekete geçti. Bunun üzerine Geyhatu, hemen geri dönerek 1291 senesinde Türkmenlerin üzerine yürüdü. Geyhatu, Menteşe ve diğer Türkmenleri de büyük bir mağlûbiyete uğratarak geri döndü. Bu bölge karışıklık içinde kaldı.
Ondördüncü asrın başlarında Germiyanoğulları hâkimiyetinde bulunan Ladik beyliğinin başına Ali Bey’in oğlu inanç Bey getirilmişti. İlhanlıların Anadolu valisi Emîr Çoban, 1314 senesinde Anadolu’ya geldiği zaman, ona itaatini bildiren beyler arasında İnanç Bey de bulunuyordu.
İnanç Bey’den sonra Murâd Arslan, Denizli Bey’i oldu. Murâd Arslan Bey nâmına kesilmiş bir sikke ile Türkçe Fatiha ve İhlâs tefsirleri vardır. Murâd Arslan’ın vefât târihi belli değildir. Ancak yerine geçen oğlunun 1360 târihli bir sikkesi mevcuttur. Murâd Arslan’dan sonra Hüdâvendigâr-ı muazzam, Sâhib-üs-Seyf vel-kalem, Celâlüddevle veddîn ünvânlarıyla anılan oğlu İshâk Bey bin Murâd Arslan, Denizli beyi oldu. Denizli’nin 1366’da meydana gelen bir zelzele ile harâb olmasından iki sene sonra 1368 yılında, Germiyanlılar tarafından alınması ile Lâdik Beyliği son bulmuştur. Germiyanoğlu Süleymân Şah, Denizli’de sikke kestirmiş ve zelzeleden yıkılan Ulu Câmiî’ni yeniden yaptırmıştır. Yıldırım Bâyezîd, 1390’da Batı Anadolu Beyliklerini ortadan kaldırınca, Denizli de Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.