577 senesinde Mekke’de doğdu. Babası Affân olup, Kureyş kabîlesinin Benî Ümeyye kolundandı. Hazret-i Osman’ın soyu, Abd-i Menâfta Peygamber efendimizin temiz nesebi ile birleşir. Dünyâda iken Cennet’le müjdelenen on kişiden biridir. Hazret-i Rukayye’den, Abdullah isminde bir oğlu olmuş ve bu sebeble Ebû Abdullah künyesi ile de tanınmıştır. 655 (H.35) senesinde şehîd edildi.
Hazret-i Osman, ilk müslüman olanların beşincisidir. Müslüman olmadan önce ticâret ile uğraşırdı. Zengin bir tüccar olup, mükemmel ve zarîf bir cemiyet insanı idi. Kabîlesi arasında geniş bir çevresi ve büyük îtibârı vardır. İslâmiyet gelmeden önce Hazret-i Ebû Bekr ile yakın arkadaş ve dost idi. Ona karşı içten bir sevgi duyar, iş hususunda görüşüp konuşurlardı. O da hazret-i Ebû Bekr gibi câhiliyet devrinin kötülüklerinden uzak durmuştur. Hazret-i Ebû Bekr müslüman olduktan sonra, Hazret-i Osman da onun teşviki ile müslüman oldu. Müslüman oluşunu şöyle anlatır:
“Benim kâhin bir teyzem vardı. Bir gün evine vardığımda, bana; “Sana bir hâtûn nasîb olacak ki, ne sen ondan önce bir hanım görmüş olursun, ne de o, senden önce bir erkek görmüş olur. O, güzel yüzlü ve zâhide bir hâtûn olup, bir büyük Peygamber kızı olsa gerektir” dedi. Ben teyzemin bu sözüne hayret ettim. Yine bana dedi ki: “Bir peygamber geldi. O’na gökten vahy nâzil oldu.” Ben dedim ki: “Ey teyzem! Böyle bir sır, şehirde hiç duyulmadı. O hâlde bu sözü açık söyle.” O zamân teyzem dedi ki: “Muhammed bin Abdullah’a peygamberlik geldi. Halkı dîne dâvet eder. Çok zamân geçmez ki, O’nun dîni ile âlem nûrlanır. O’na karşı gelenin başı kesilir.”
Teyzemin bu sözleri, bana çok te’sir etti. Endişeye düştüm. Ebû Bekr (r.anh) ile, aramızda büyük bir dostluk vardı ve birbirimizden hiç ayrılmazdık. Bu mes’eleyi görüşmek üzere, iki gün sonra Hazret-i Ebû Bekr’in yanına gittim. Teyzemin söylediklerini ona söyleyince; “Yâ Osman! Sen akıllı bir kimsesin. Hiç görmez ve işitmez ve bir şeye fayda ve zarar vermez olan bir kaç taş ilâhlığa nasıl lâyık olur?” dedi. Ben de; “Doğru söylüyorsun, teyzemin sözü gerçektir” dedim.
Hazret-i Ebû Bekr, ona İslâmiyeti anlattıktan sonra, Resûlullah efendimizin huzûruna götürdü. Peygamberimiz, Hazret-i Osman’a şöyle buyurdu:
“Yâ Osman! Hak teâlâ seni Cennet’e misâfirliğe dâvet eder. Sen de icâbet eyle (kabûl et)! Ben, bütün insanlara hidâyet rehberi olarak gönderildim.” Hazret-i Osman, Resûlullah efendimizin yüksek hâlleri ve güler yüzle söylediği sözler karşısında kendinden geçip, büyük bir şevk ve teslimiyetle; “Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh” diyerek müslüman oldu. Sonra da, daha önce Şam’a gittiği sırada gördüğü bir rüyâyı şöyle anlattı: “Yâ Resûlallah! Biz, Muan ile Zerka denilen yer arasında idik. Bir ara orada uyumuştuk. O sırada; “Ey uyuyanlar! Uyanın! Ahmed aleyhisselâm Mekke’de zuhur etti” diye nidâ eden bir ses işittik. Mekke’ye gelince de sizin peygamber olarak gönderildiğinizi öğrendik.”
Teyzem müslüman olduğumu duyunca çok sevinip, aşağıdaki şiiri okuyarak yanıma geldi:
“Sözlerim sebebiyle, Hak teâlâ Osman’a, 
Doğru yolu gösterdi, hidâyet verdi ona. 
Kendi fikrini bırak, uy Resûlün fikrine, 
Her sözü doğru olan, Allah’ın Resûlüne.”
Hazret-i Osman, müslüman olduktan sonra, diğer müslümanlar gibi çeşitli işkencelere uğradı. Bilhassa amcası tarafından çok işkence yapıldı. Müslüman olduğu için amcası, onu ip ile, belinden ağaca bağlayıp, yoruluncaya kadar kırbaç ile döverdi. O bütün işkencelere sabreder, hep kelime-i şehâdet okurdu. Müslüman olduktan sonra, Peygamber efendimizin kızı Rukayye ile evlendi. Peygamberimizin kızları Rukayye ve Ümmü Gülsüm daha önce Ebû Leheb’in oğulları Utbe ve Uteybe ile nişanlanmışlardı. Sevgili Peygamberimiz, insanları müslüman olmaya dâvete başlayınca, Ebû Leheb düşmanlık etmeye başladı. Oğulları da düşmanlık edip, Resûlullah’ın kızlarını almaktan vazgeçtiler. Böylece Resûlullah efendimizi sıkıntıya düşürmek istediler. Bunun üzerine vahy gelerek, Rukayye (r.anhâ) Hazret-i Osman’a nikâh edildi. Resûlullah efendimiz, kızı Rukayye’yi Hazret-i Osman’a verdikten bir zamân sonra, kızına; “Osman bin Affân’ı nasıl buldun?” buyurdu. “Hayırlı, iyi gördüm” dedi. “Ey canım kızım! Osman’a çok saygı göster. Çünkü Eshâbım arasında, ahlâkı bana en çok benzeyen odur” buyurdu.
Hazret-i Osman, müşrikler tarafından yapılan işkencelere uzun zamân tahammül etti. Habeşistan’a hicret etmeye izin verilince, hanımı Rukayye (r.anhâ) ile Habeşistan’a hicret etti. Ayrıca, Hûd aleyhisselâmdan sonra ailesi ile birlikte ilk hicret edenlerden oldu. Bir müddet sonra Mekke’ye dönüp, ikinci olarak tekrar Habeşistan’a hicret etti. Bu ikinci hicretten sonra Mekke’ye dönüp, son olarak Medîne’ye hicret etti. Böylece dîni uğruna üç kere hicret etmiş oldu.
Medîne’ye hicret ettiği ilk günlerde şehirde su sıkıntısı çekiliyordu. Rûme kuyusundan başka içecek su yoktu. Bu kuyu ise bir yahûdiye ait olup suyunu satardı. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz; “Rûme kuyusunu, kim satın alır, kendi kovasını müslümanların kovası ile berâber tutarsa, Cennet’teki kovası bundan hayırlı olur” buyurdular. Hazret-i Osman kuyuya varıp, yahûdî ile pazarlık etti. Yahûdî, kuyunun hepsini satmadı. Osman (r.anh), nöbetleşe bir gün kendisinin, bir gün yahûdînin olmak üzere yarısını satın aldı. Hazret-i Osman kendi nöbet gününde kuyuyu müslümanlara serbest bırakırdı. Yahûdî, nöbetinde suyu para ile sattığı için, müslümanlar, Hazret-i Osman’ın nöbetinde iki günlük sularını alır, yahûdînin nöbetinde kuyunun yanına uğramazdı. Böylece yahûdînin işi bozuldu. Sonra; “Ey Osman! İşimi bozdun” deyince, Hazret-i Osman kuyunun diğer yarısını da aldı. İlk yarısını onikibin dirheme almıştı, ikinci yarısını da sekiz bin dirheme alıp, hepsini sebil etti.
Hazret-i Osman, Bedr hâriç, bütün savaşlarda bulundu. Hudeybiye andlaşmasında Mekke’ye elçi olarak gönderildi. Tebük seferinde onbin kişilik İslâm ordusunun, bütün ihtiyâçlarını karşılayıp donattı. Ayrıca bin altın da para yardımında bulundu. Bütün malını İslâmiyetin yayılması, insanların kurtulup, saâdete kavuşması için Allah yolunda harcadı.
Bedr savaşı yapıldığı sırada, hanımı hazret-i Rukayye’nin ağır hasta olması sebebiyle, savaşa katılmasına izin verilmedi. Zafer haberi geldiği gün Hazret-i Rukayye vefât etti. Hazret-i Osman’ın, Rukayye’den (r.anhâ) Abdullah adında bir oğlu olup, hicretin dördüncü yılında altı yaşında vefât etti. Peygamber efendimiz, kızı Rukayye’nin vefâtından sonra diğer kızı Ümmü Gülsüm’ü Hazret-i Osman ile evlendirdi. Hazret-i Osman’a, Peygamber efendimizin iki kızı ile evlenme nîmetine kavuşmuş olduğu için iki nûr sâhibi mânâsına gelen Zinnûreyn denildi. Hicretin dokuzuncu yılında Ümmü Gülsüm de vefât edince, Peygamber efendimiz; “Yâ Osman! Bir kızım daha olsaydı, onu da sana verirdim” buyurdu.
Hazret-i Osman, Peygamber efendimizin vahy kâtiplerinden idi. Güzel yazan, güzel konuşan çok kuvvetli bir hatîb idi. Dâima Kur’ân-ı kerîm okur, ondan çeşitli hükümler çıkarırdı. Kur’ân-ı kerîmi hıfzı (ezberi) çok kuvvetli idi. Namazda bir rek’atte bütün Kur’ân-ı kerîmi okuyan dört kişiden biri idi. Çok okuduğu için iki mushaf elinde eskimiştir.
İslâmiyet yayılmaya başlayınca, her taraftan müslümanlar Medîne’ye gelmeye başladılar. Artık sevgili Peygamberimizin mescidi dar geliyordu. Bunun üzerine Resûlullah; “Bizim mescidimizi bir zra’ olsun genişleten Cennet’e girer” buyurdu. Osman (r.anh); “Yâ Resûlallah! Malım mülküm sana fedâ olsun. Mescidi genişletme işini üzerime alıyorum” dedi. Mescidi kırk zra’ (20 metre) genişletti ve bütün masraflarını karşıladı. Bunun üzerine; “Allah’ın mescidlerini ancak, Allah’a, âhiret gününe inanan, namaz kılan, zekât veren ve yalnız Allah’dan korkan kimseler tamir eder. İşte hidâyet üzere bulunanlardan oldukları umulanlar bunlardır” meâlindeki Tevbe sûresinin onsekizinci âyet-i kerîmesi nazil oldu.
Eshâb-ı kirâmdan bir zât şöyle rivâyet eder: “Birgün Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimiz, yakında meydana gelecek fitneleri anlatıyordu. Bu sırada dışarda kendini örtmüş bir kişi gidiyordu. Server-i âlem; “O fitne günü, bu şahıs hidâyet üzere olacaktır” buyurdular. Kalkıp o şahsa baktım, Osman bin Affân (r.anh) idi. O şahsı Resûl-i ekreme göstererek; “Yâ Resûlallah! Bu mudur?” dedim. “Evet” buyurdular. Yine aynı hususta Aişe-i Sıddîka’dan (r.anhâ) rivâyet edilen hadîs-i şerîfde; “Yâ Osman! Allahü teâlâ sana (hilâfet denen) bir gömlek giydirecek. Eğer münâfıklar onu soymak isterlerse, bana kavuşuncaya kadar sakın onu çıkarma” buyurdu.
Resûl-i ekrem efendimiz, bir defâsında da Hazret-i Osman’ı işâret ederek; “O fitnede bu, mazlum olarak katledilir” buyurdu.
Hadîs-i şerîflerde; “Bütün peygamberler, hayâtlarında bir kimse ile iftihar etmiştir. Ben de Osman bin Affan ile iftihar ederim.”, “Bütün melekler benim ile iftihar ederler. Ben, de Osman bin Affân ile öğünürüm” buyruldu. Resûlullah efendimiz, Hazret-i Osman’a buğz eden bir kimsenin cenaze namazını kılmamıştır.
Eshâb-ı kirâmdan Câbir (r.anh) anlatır: “Biz, Muhacirlerden bir cemâat, Resûlullah’ın huzûrunda idik. Aramızda Ebû Bekr, Ömer, Osman, Ali, Talha, Zübeyr, Abdurrahmân bin Afv, Sa’d bin Ebî Vakkâs (r.anhüm) da vardı. Habîb-i ekrem; “Herkes dostunun yanına varsın” buyurdu. Herkes sevdiğinin yanına gitti. Resûl-i ekrem de, Osman’ı yanına aldı; “Sen dünyâda ve âhirette benim sevdiğimsin” buyurdu.
Resûlullah efendimiz bir hadîs-i şerîfde; “Ben, Allahü teâlânın huzûrunda, Osman’ın düşmanlarının hasmıyım, onlara karşıyım” buyurdu. Yine buyurdu ki: “Biz, Osman bin Affân’ı, Allahü teâlânın halîli ve kerîm olan babamız İbrâhim (aleyhisselâm)a benzetiyoruz.” Abdullah bin Ömer’in bildirdiği hadîs-i şerîfde; “Osman, ümmetimin en hayırlısı ve en çok ikrâm edenidir” buyruldu.
İbn-i Mes’ûd (r.anh) rivâyet ediyor: “Bir gazâda Resûlullah ile berâberdim. Yiyecek bitmişti. Askeri üzüntü, sıkıntı kapladı. Resûl-i ekrem, bu hâle vâkıf oldu. “Allahü teâlâ size, güneş batmadan rızk gönderecektir” buyurdu. Hazret-i Osman bu sözünü işitince; “Resûl-i ekremin her sözü muhakkak doğru olur” diye düşünüp, yiyecek bulmağa çalıştı. Bir yerde ondört deve yükü yiyecek buldu. Fazla fiat ile alıp dokuz yükünü güneş batmadan Habîb-i ekrem’in huzûruna getirdi. “Yâ Osman! Bunlar nedir?” diye sordular. “Allah’ın Resûlüne Osman’dan hediyyedir” dedi. Seyyid-i Kâinatın buyurdukları, gecikmeden yerine gelince mü’minler sevinip, münâfıklar mahzun oldular. Server-i âlem sallallahü aleyhi ve sellem, mübârek ellerini açıp; “Yâ Rabbî! Osman’a çok ecir ver” diyerek hayır duada bulundular.
Abdullah bin Abbâs, Resûlullah’ın; “Yâ Rabbî! Osman’ı kıyâmet gününün sıkıntılarından kurtar, ona rahatlık ver. O, bizim bir çok sıkıntımızı gidermiştir” buyurduğunu bildirmiştir. Bir hadîs-i şerîfde de; “Osman’ın şefâati sâyesinde, Cehennem’i hak etmiş yetmişbin kişi, hesâbsız Cennet’e girecektir” buyruldu.
Bir gün Osman bin Affân (r.anh), Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimizi evine dâvet etti. Resûlullah; “Yalnız beni mi dâvet ediyorsun?” buyurdular. O da; “Eshâb-ı kirâm da gelsinler yâ Resûlallah!” dedi. Bilâl-i Habeşî’yi (r.anh), bütün Eshâb-ı kirâma, Hazret-i Osman’ın dâvetine gelmeleri için haber vermekle vazîfelendirdi. Hazret-i Osman ve orada bulunanlar, Peygamber efendimizle birlikte eve doğru yola çıktılar. Hazret-i Osman, sevgili Peygamberimizin, mübârek adımlarını sayıyordu. Peygamber efendimiz farkına varıp, sebebini sordu. “Yâ Resûlallah! Her adımınıza bir köle âzâd olsun” dedi. Dâvetten sonra bütün kölelerini âzâd etti.
Osman (r.anh) cömert, hayâ sâhibi idi. Gecenin bir kısmında uyur, sonra ibâdete kalkardı. Gündüzleri de oruçla geçirirdi. Hak teâlâ, Zümer sûresinin dokuzuncu âyet-i kerîmesinde meâlen; “Yoksa, o, âhiret (azâbın)’dan korkarak, Rabbinin rahmetini umarak gecenin saatlerinde secdeye kapanır, kıyamda durur bir hâlde tâat ve ibâdet eden kimse (gibi) midir? De ki: Bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Ancak temiz akıl sahibleridir ki, (bunlar) hakkıyla düşünür.” buyurmuştur. Müfessirlerin çoğu, bu âyet-i kerîmenin, Hazret-i Osman hakkında indirildiğini bildirmişlerdir. Bu âyet-i kerîmenin; Hazret-i Ebû Bekr, Hazret-i Ömer ve devâmlı ibâdet eden mü’minler için indirildiğini bildirenler de vardır.
Muhtaçlara bol bol yemek yedirir, kendisi de evde sirke ile zeytinyağı yerdi. Halîfe iken, deveye binince kölesini de arkaya alır, böyle yaptığı için utanmaz ve sıkılmazdı. Kabristana uğradığı zamân oturur, ağlardı. Öyle ki, gözyaşlarından sakalı ıslanırdı.
Hazret-i Osman, bir defâsında Resûlullah’ın evinde hiç yiyecek kalmadığını işitmişti. Hemen bir semiz koyun, bir mikdâr bal ve bir çuval un alıp, Hazret-i Aişe’nin evine götürdü. Hazret-i Âişe’ye şöyle dedi: “Ey mü’minlerin annesi, Resûl-i ekrem’in bunu diğer hanımları arasında paylaştıracağını zannediyorum. Hiç paylaştırmasın, çünkü ben onlara da bunların aynısını gönderdim” dedi. Sevgili Peygamberimiz eve gelip durumu öğrenince; “Yâ Rabbi! Osman’ın geçmiş gelecek, gizli, aşikâr bütün günahlarını affet.” diyerek duâ buyurdu.
Hazret-i Ali, Hazret-i Fâtıma ile evleneceği zamân düğün masrafı yapmak üzere zırhını satılması için pazara göndermişti. Hazret-i Osman pazardan geçerken Hazret-i Ali’nin zırhını tanıdı. Dellâlı çağırıp; “Bu zırhın sâhibi, buna ne kadar para istiyor?” diye sordu. Dellâl; “Dörtyüz dirhem istiyor” dedi. “Gel parasını verip alayım” dedi. Evine gittiler, zırhı alıp parasını verdi. Sonra bu zırhın yanına dörtyüz dirhem para koyup, Hazret-i Ali’ye gönderdi ve; “Bu zırh, senden başkasına lâyık değildir. Bu dörtyüz dirhemi düğününe harca ve bizi ma’zûr gör...” diye haber yolladı.
Ekseriyetle Peygamberimizin yanından ayrılmazdı. Vedâ Haccında da Resûlullah efendimiz ile berâber bulundu. Sevgili Peygamberimizin vefâtından sonra Hazret-i Ebû Bekr’in, kendisinden sonra Hazret-i Ömer’in halîfe olmasını bildirdiği ahidnâme, Hazret-i Osman tarafından yazılıp hazırlandı. 
Hazret-i Ömer’in halîfeliği sırasında seçtiği altı kişilik husûsî şûra âzâlarından biri de Hazret-i Osman idi. Bu şûra, Hazret-i Ömer’in şehîd edilmesinden sonra Osman’ı halîfe seçti. Eshâb-ı kirâm ona bî’at ettiler. Böylece hicretin 24. (m. 544) yılında, Muharrem ayının birinci günü hilâfet makâmına geldi.
Oniki sene hilâfet makâmında kalan Hazret-i Osman, cesur idi. Hiç bir felâket karşısında sarsılmamıştır. Bunun için halîfeliği de başarılı geçmiştir. Bilhassa halîfeliğinin ilk yılları; İslâm târihinde altın bir devir teşkil eden, Ebû Bekr ve Ömer (r.anhümâ) devirlerinin bir devâmıydı. Horasan, Hindistan, Mâverâünnehr, Kafkasya, Kıbrıs adası ve Kuzey Afrika’nın bir çok yerleri, onun devrinde fethedilmiştir Yine onun halîfeliği sırasında; Şam’da vâlilik yapan hazret-i Muâviye komutasındaki ordu, Kıbrıs adasını alarak Akdeniz’de önemli bir mevkî elde etti.
Hazret-i Osman, herkese lâyık olduğu vazîfeyi verirdi. Tâyin ettiği vâlileri, emirleri, onu sevmekte ve emirlerini yapmakta, askerlikte, memleketleri fethetmekte ve çalışkanlıkta en seçme kimselerdi. Onun zamânında İslâm memleketleri; batıda İspanya’ya, doğuda ise, Kâbil ve Belh’e kadar genişletildi. İslâm orduları denizde ve karada büyük zaferler kazandı.
Hazret-i Osman, Hicaz’daki ve Irak’daki bakımsız yerleri, güvendiği kimselere ve yakınlarına verir, zirâat âletleri de te’min ederek çalıştırır, millete çok toprak kazandırarak zirâatı geliştirip, bağlar, meyve bahçeleri yetiştirirdi. Kuyular kazdırıp, kanallar açtırdı. Arabistan’ın kuru toprakları onun zamânında en bereketli yerler gibi olmuştu. Emniyet ve huzûr da böylece kendiliğinden meydana gelmişti. Hanlar, misâfirhaneler yapılmıştı. Ticâret ve nakliyattaki kolaylık da, bunlara bağlı olarak gelişmişti. Böylece, mal ve servet artıp, iş hayâtı canlandı. Onun zamânında Medîne’de tarla sürmeyen, bağı olmayan kimse kalmadı. Bu bereketi ve huzûru gören Eshâb-ı kirâm, Hazret-i Osman’ı çok takdir ettiler.
Hazret-i Osman’ın hizmetlerinden biri de; Hazret-i Ebû Bekr’in bir araya toplattığı Kur’ân-ı kerîm nüshasından, altı nüsha daha yazdırıp, büyük İslâm merkezlerine göndermesidir. Bu bakımdan ona, Nâşir-ül-Kur’ân yâni Kur’ânın yayıcısı denilmiştir. Ömer’in (r.anh) hilâfeti zamânı olan on sene ile Osman’ın (r.anh) oniki senesinin ilk altısı, refah ve rahatlıkla geçerek, İslâm memleketlerinin hepsinde dînî hükümler uygulandı ve İslâm dünyâsı çok genişledi. Hattâ, bütün Arabistan ve Afrika’nın büyük bir kısmı, İslâm memleketinin bir parçası olmuş, Trablusgarb, Fizan, Bingâzi, Tunus, Cezayir, Fas, Merrâkeş, Dimyat, Zeyyad, Aden, San’a, Asir, Bahreyn, Hadramût, Katif, Necd, bütün Irak, Hindistan ve Sind, Çin, Semerkand, Hive, Buhârâ ve Türkistan, İran, Hindistan ve Sind, Çin, Semerkand, Hive, Buhârâ ve Türkistan, İran, Kafkasya, İslâm’ın idâresi altına girmişti. İslâm sancağı, İstanbul surlarının önüne kadar götürülmüştü. Fethedilen memleketlerin ahâlisi de seve seve müslüman olmakla şereflendiklerinden, İslâm nüfûsu pek artmış, milyonları aşmıştı. Bu kadar genişlik ve çokluk sebebiyle fikirlerde ayrılık çoğalmış, düşünüş tarzları, idrâk şekilleri arasında ayrılık baş göstermişti. Müslüman şekline giren münâfıkların körüklemesi ile halîfeye karşı çıkan isyân yüzünden, hazret-i Osman’ın hilâfetinin son altı senesi karışık ve gürültülü geçti. Yahûdîler ve diğer İslâm düşmanları, çeşitli ihtilâflar çıkararak, fitne ve fesadı yaymak için uğraştılar. Fitne ve fesadın en büyük kaynağı Mısır’da idi. Buradaki fitne hareketini, Yemenli bir yuhûdî olan Abdullah ibni Sebe adındaki bir münâfık yapıyordu. Her tarafa yerleştirdiği adamları ile temas hâlinde olup, fitnenin yayılması için her yola başvuruyordu. İslâmiyeti içerden yıkmak için faâliyete geçen İbn-i Sebe, önce Basra ve Kûfe’de gizli teşkîlât kurdu. Daha sonra Medîne’ye gelip, orada bir takım fitne ve karıştırıcılık faâliyetinde bulunmak istedi ise de, tutunamayıp Mısır’a kaçtı. Mısır’da yıkıcı faâliyetlerini devâm ettirmek üzere, kendisi gibi fitneci kimseleri etrâfına topladı ve faâliyetlerini sürdürdü. Burada fitnenin ilk tohumlarını atıp, Sebeiyye fırkasını ortaya çıkardı. Kurduğu gizli teşkilâtla, câhil ve başı boş Mısır kıbtîlerini aldatarak bir çapulcu alayı topladı. Âsîlerden onüçbin kişi, Medîne-i münevvere şehrini sarmağa kadar ileri gidip, halîfeye; hilâfetden çekilmesini teklif ettiler. Osman (r.anh) ise; “Server-i âlemin bana giydirdiği elbiseyi, elimle çıkarmam” buyurdu. Sahâbe-i kirâmın ve Tâbiîn-i izâmın hepsinin ictihâdları da böyle idi. Fakat âsîler iknâ edilemedi. Hicretin otuzbeşinci senesinde Medîne’ye gelerek, hazret-i Osman’ın evini kuşattılar. Muhâsara kırk gün devâm etti. Hazret-i Hasen ve Hüseyn ile Talha (r.anhümâ) halîfenin kapısında nöbet tuttular. Eshâb-ı kirâmın büyüklerinden Abdullah bin Selâm hazretleri buyuruyor ki: “Muhâsara zamânında Hazret-i Osman’ı ziyâret etmek üzere yanına gittim. Selâm verdim, selâmımı aldı. Oturdum, az sonra bana; “Kardeşim bu gece rüyâmda şu pencereden Resûl-i ekremi gördüm. Bana; “Osman! Seni muhasara ettiler, öyle mi?” diye sordu. Ben de; “Evet yâ Resûlallah!” dedim. Resûl-i ekrem; “Seni susuz bıraktılar, öyle mi?” diye tekrar sordular. Ben de; “Evet yâ Resûlallah!” dedim. Bunun üzerine Resûl-i ekrem bana bir bardak su verdi ve ben de suyu içtim. Hattâ soğukluğunu göğsümde duyarcasına kandım. Sonra Resûl-i ekrem, bana; “İstersen seni onlara gâlip getirelim. İstersen iftarı bizim yanımızda yap!” buyurdu. Ben de Resûl-i ekrem’in yanında iftarı tercih ettim” dedi.
Ertesi gün, âsîler, komşu duvarından aşarak içeriye girdiler. Osman (r.anh) oruçlu olup, Kur’ân-ı kerîm okuyordu. Âsîler, Hazret-i Osman’ın üzerine saldırıp şehîd ettiler. Bu arada hanımı Nâile’nin (r.anhâ) da parmakları kesildi. Abdullah bin Selâm, Hazret-i Osman’ın şehîd edildiği esnâda yanında bulunanlara; “Hazret-i Osman son olarak ne dedi?” diye sordu. “Yâ Rabbî! Ümmet-i Muhammed arasındaki tefrikayı kaldır ve kendilerini birleştir” diye üç kerre duâ etti” dediler. Abdullah bin Selâm diyor ki: “Hazret-i Osman bu şekilde duâ etmeseydi, kıyâmete kadar müslümanlar bir araya gelemezdi.” Âsîler, devlet hazînesi olan beytülmâlı yağmalayıp, Osman’ın (r.anh) evini soydular. Medîne-i münevvereyi kana boyadılar. Halîfenin cenâzesi üç gün defnedilemedi. Nihâyet Zübeyr bin Avvâm (r.anh) ve onyedi kişi cenâze namazını kıldıktan sonra, Bâkî’ mezarlığına defnettiler. Hazret-i Osman, hicretin otuzbeşinci yılı zilhicce ayında şehîd olduğu zamân 82 yaşında bulunuyordu.
Hazret-i Osman’ın şehîd edilme haberi, İslâm ülkesinde geniş üzüntüler uyandırdı. Her tarafta büyük bir huzûrsuzluk ve hüzün başladı. İslâm düşmanları fitneyi çıkarmışlar, kinlerini kusmuşlardı. Hazret-i Osman’ın şehîd edildiği zamâna kadar tam bir birlik içinde olan müslümanlar arasında bâzı kimseler ayrılarak haricî ve sebeiyye gibi fırkalara bölündüler. Peygamberimizin bildirdiği ve Eshâb-ı kirâmın tâbi olduğu doğru yoldan ayrılmayan müslümanlar ise, fitneyi yok etmek için büyük gayretler gösterdiler. Doğru yoldan aslâ sapmadılar.
Hazret-i Osman, Peygamber efendimizden 146 hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir. Rivâyet ettiği hadîs-i şerîflerden bâzıları şunlardır:
“Kıyâmet günü üç sınıf insan şefâat eder: Bunlar, peygamberler, âlimler ve şehîdlerdir.”
“En hayırlınız, Kur’ân-ı kerîmi öğrenen ve öğretendir.”
“Bir kul her gün sabah ve akşam şu duâyı üç defa okursa, o kimse zararlardan korunur. “Bismillâhillezî la yedurru ma’asmihî şey’ün fil-ardı ve lâ fissemâi ve hüvessemî’ul-alîm.”
“Yatsı namazını (cemâatle) kılan, gece yarısına kadar ibâdet etmiş, sabah namazını cemâat ile kılan ise, gecenin tamâmını ibâdet ile geçirmiş sayılır.”
“Âdemoğlunun ancak üç şeyde hakkı vardır: Belini doğrultacak kadar yemekte, avret yerini örtecek kadar elbisede ve kendini saklayacak evde; fazlasının ise hesabı vardır.”
655 (H.35) yılında Osman (r.anh) şehîd olunca, bütün müslümanlar Hazret-i Ali’yi halîfe seçtiler.

BİRE YEDİYÜZ VERİP ALANA VERDİK !
Bir defâsında Medîne’de kıtlık vardı. O sırada Hazret-i Osman’ın, Şam’dan yüz deve yükü buğday kervanı gelmişti. Eshâb-ı kirâm satın almak için yanına gittiler. Hazret-i Osman onlara; “Sizden daha iyi alıcım var ve sizden daha fazla veren var, ona vereceğim” dedi. Eshâb-ı kirâm durumu Hazret-i Ebû Bekr’e bildirip bundan üzüldüklerini söylediler. “Kıtlık zamânında böyle yapması uygun olur mu?” dediler. Hazret-i Ebû Bekr; “Osman, Resûlullah’ın dâmâdı olmakla şeref kazanmıştır ve Cennet’te onun arkadaşıdır. Siz onun sözünü yanlış anladınız. Berâber gidelim” buyurdu. Hazret-i Ebû Bekr yanına gidip; “Yâ Osman! Eshâb-ı kirâm senin bir sözüne üzülmüşler” deyip durumu anlattı. Hazret-i Osman; “Evet ey Resûlullah’ın halîfesi! Onlardan iyi alıcı olan, bire yediyüz veriyor. Onlar bire yedi veriyor. Biz; bu buğdayı, bire yediyüz verip alana verdik” dedi. Bundan sonra yüz deve yükü buğdayı Medîne’de bulunan fakirlere, Eshâb-ı kirâma bedâva dağıttı. Yüz deveyi de kesip, fakirlere yedirdi. Hazret-i Ebû Bekr bu işe çok sevinip, Hazret-i Osman’ın alnından öptü.

1) Hilyet-ül-evliyâ; cild-1, sh. 55
2) Tabakat-ı İbn-i Sa’d; cild-3, sh. 53
3) Sahîh-i Müslim; Fedail-us-sahâbe kısmı
4) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; sh. 982
5) Medâric-ün-nübüvve; cild-2, sh. 451
6) Eshâb-ı Kirâm; sh. 48
7) Sevâik-ul-Muhrika (İbn-i Hacer Heytemî, İstanbul-1983); sh. 104
8) El-İsâbe; cild-2, sh. 462
9) El-İstiâb; cild-2 sh. 69
10) İslam Âlimleri Ansiklopedisi; cild-1, sh. 97