Kurucuları Muhammed’in babası olan Şeddâd’ın ismine nisbetle Şeddadîler veya Benî Şeddâd (Şeddâdoğulları) diye anılmışlardır. Âzerbaycan’daki çayırlık bir arazîde oturan Şeddâdoğulları, bir tarafta Âzerbaycan Deylemîleri ve Müsâfirîler, diğer tarafta hıristiyan Ermeni ve Gürcüler arasında kendileri için yer bulmaya çalışıyorlardı. Müsâfiroğulları hükümdârı Sallarî el-Merzubân’ın esir olup, memleketinde karışıklıkların başgöstermesini fırsat bilen Şeddadîler, Muhammed bin Şeddâd’ın idâresinde, 951 (H.340) senesinde bağımsızlıklarını îlân ettiler. Muhammed bin Şeddâd, ilk önce kendinin Dovin (veya Dvin) hâkimi olduğunu îlân etti. Daha sonra da Âzerbaycan’ın hakîki hükümdârı oldu. Sallarî el-Merzubân’ın oğlu İbrâhim, Deylemîlerden meydâna gelen bir orduyla Şeddadîler üzerine yürüdü ve onları Dovin’den çıkardı. Ancak Deylemî askerlerinden memnun olmayan Dovin halkı, Muhammed bin Şeddâd’ı tekrar çağırıp ona bî’at ettiler. Bu arada esâretten kurtulup, Âzerbaycan’da hâkimiyeti yeniden ele geçiren Müsâfiroğulları hükümdârı el-Merzubân, hazırladığı bir orduyla, Muhammed bin Şeddâd’ı ve ona bağlı olanları şehirden çıkardı. Bizanslıların desteğini kazanarak Dovin’i tekrar ele geçirmek isteyen Muhammed bin Şeddâd, 956 (H.344) yılında öldü. Onun ölümünden sonra, üç oğlundan en büyüğü olan Ebü’l-Hasen Birinci Ali Leşkerî, Gence’de Şeddâdî hükümdârı oldu. Kardeşlerinden en küçüğü el-Fazl ise, Seyfüddevle Hamdânî adına Diyârbekir’i yöneten Necâ es-Seyfî’nin hizmetine girdi ise de, ölümü üzerine kardeşinin yanına döndü. Müsâfiroğulları hükümdârı Sallarî İbrâhim’e katılmak niyetiyle kısa bir müddet kardeşlerinden ayrıldı. Sekiz sene kadar saltanat süren Ebü’l-Hesen Ali el-Leşkerî, Müsâfiroğulları hükümdârı Sallarî İbrâhim’le mücâdele etti. Sallarî İbrâhim, Şeddâdîlerin bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı. El-Leşkerî, bölgeyi tamâmen ele geçirerek Deylemîleri kovdu ve hâkimiyet sâhasını kuzeybatıda Şamkur’dan doğuda Berda’ya kadar genişletti. Ebü’l-Hasen Ali el-Leşkerî, 979 (H.368)’de vefât etti. Yerine geçen kardeşi Merzubân, yedi yıl hükümdârlıktan sonra, bir av esnâsında 985 (H.375)’de kardeşi el-FazI tarafından öldürüldü. Merzubân’ın ölümünden sonra el-FazI, Şeddâdî hükümdârı oldu. Aldığı idârî tedbirler sâyesinde kendisini tebeasına sevdiren el-FazI, Gürcülerle ve çeşitli Ermeni prensleri ile mücâdelede bulunarak, onları mağlûb etti ve haraç vermeğe mecbûr bıraktı. Oğlu Ebü’l-Esvar’ı da Dovin vâliliğine getirdi. Sınırlarını batıya doğru genişletmek niyetiyle Aras nehri üzerine köprü yapılmasını emretti. 47 yıllık saltanattan sonra, 1031 (H.422) senesinde vefât etti. El-Fazl’ın ölümünden sonra yerine oğlu Ebü’l-Feth Mûsâ geçti. O da, üç yıl kadar hüküm sürdükten sonra, 1034 (H,425)’de oğlu Ali tarafından öldürüldü. Katil Ebü’l-Hasen bin Mûsâ el-Leşkerî, babasının yerine tahta geçti. İlk zamanlar ülkesini iyi bir şekilde idâre etti. Gürcistan ve Ermenistan krallarının müttefik ordularına karşı zaferler kazandı. Oğuz Türkleriyle ve çevredeki diğer müslüman devlet başkanlarıyla iyi münâsebetler kurdu. Fakat son zamanlarına doğru Türkmenlerin ve Bizanslıların baskılarına mâruz kaldı. Kutalmış’ın komutasındaki Selçuklu Türkleri, 1046 (H.437)’de Gence’yi, bir buçuk yıl süreyle muhâsara ettiler. Ancak, Bizanslıların karşı sefere çıkmaları üzerine bundan vazgeçtiler. Ebü’l-Hasen Ali bin Mûsâ el-Leşkerî bu defâ da kendisini Selçuklulardan kurtaran Bizanslılara tâbi olmak zorunda kaldı ve oğlu Erdeşir’i rehin verdi. Kendisi de sıkıntı ve şaşkınlık içinde kaleden kaleye taşındı ve 1050 (H.441)’de öldü. Ebü’l-Hasen Ali bin Mûsâ el-Leşkerî’den sonra tahta küçük oğlu Anûşirvân geçti. Ancak idârede, Anûşirvân’dan ziyâde mâbeyncisi olan Ebû Mansûr etkiliydi. Bu sırada Dovin vâlisi olarak 1022 (H.413) yılından beri adetâ bağımsız bir şekilde hareket eden Ebü’l-Esvâr Savur, Ermenistan kralı Davıth Anhalin’in kızkardeşiyle evli olmasına rağmen, Ermenilere karşı mücâdele etti. Kayınbirâderi Kral Davıth’ın hâkimiyetindeki bölgeyi zabtettiyse de, daha sonra bu topraklar elinden çıktı. Bizans imparatoru Costantinos Monomahos, Ebü’l-Esvâr’a mektup yazarak, Ani bölgesine hücûm etmesini, bunun sonunda ele geçirdiği bölgeleri ona vereceğini bildirdi. Ebü’l-Esvâr, Ani’nin genç kralı ikinci Gagik’in bulunduğu bölgedeki bâzı yerleri ve kaleleri zabtetti. Ani’nin zabtedilmesini hazmedemeyen Bizans imparatoru, Ebü’l-Esvâr’dan, Ani’ye âit bölgeleri kendisine vermesini istedi. Ebü’l-Esvâr’ın bunu reddetmesi üzerine Ermeni ve Gürcü birliklerinin de desteğiyle güçlü bir Bizans ordusu Dovin’e hücûm etti. Ebü’l-Esvâr, şehri kuvvetle savunup, Bizans ordusuna ağır kayıplar verdirerek geri püskürttü. Ertesi yıl Bizans ordusu yeniden hücûma geçti. Ani’nin bâzı kalelerini teslim aldı. Ebü’l-Esvâr, Dovin’e çekilmek zorunda kaldı. Düşman ordusu bölgeyi harâb etti. Bizans kumandanı Nikophoros, Gence’ye gitmeden önce, Ebü’l-Esvâr, Bizans’in hâkimiyetini kabûl etmek zorunda kaldı. Daha sonra Şamkur’un kontrolünü ele geçiren Ebü’l-Esvâr, Gence’yi ve Arran’ın geri kalan bölgelerini de zabtetti. Bâzı iç karışıklıklara sebeb olan Anûşirvân ile mâbeyncisi Ebû Mansûr’u tutuklattı. Ebû’l-Esvâr sâyesinde Şeddâdî rejimi kısmen eski kudretini yeniden kazandı. 1053 (H.445) yılında Gürcistan’ın sınır kalelerinden birini alarak birliklerini oraya yerleştirdi. Dovin vâliliğine ise oğlu Ebû Nasr iskender’i tâyin etti. 1054 (H.446)’da Tebriz’i ele geçirdikten sonra, Gence’ye gelen Selçuklu sultânı Tuğrul Bey’e tâbi oldu. Daha sonra Selçukluların Ermenistan fetihlerinde onların yanında yer aldı. 1067 (H.459) târihinde Ebü’l-Esvâr ölünce, yerine oğlu FazI İkinci Menûçihr geçti. Onun ölümünden sonra Selçuklu sultânı Melikşâh, Arran’ı (Karabağ) ele geçirdi ve 1075 (H.468)’de Şeddâdîlerin hâkimiyetine son verdi. Şeddâdî hânedânından gelen bâzı kimseler, Selçuklulara bağlı olarak onikinci yüzyılın sonuna kadar devâm ettiler.
1) Sahâif-ül Ahbâr; cild-2, sh. 506 2) Düvel-i İslâmiyye; sh. 243
Yabancı Dil
İngilizce Dini Bilgiler
Arapça Dini Bilgiler
Almanca Dini Bilgiler
Fransızca Dini Bilgiler
İspanyolca Dini Bilgiler
Rusça Dini Bilgiler
Farsça Dini Bilgiler
Özbekçe Dini Bilgiler
Türkmence Dini Bilgiler
Urduca Dini Bilgiler
Arnavutça Dini Bilgiler
Boşnakça Dini Bilgiler
Azerice Dini Bilgiler
Bulgarca Dini Bilgiler