Doğum ve vefât târihleri kesin olarak bilinmemektedir. 1480-1580 seneleri arasında yetmişbeş sene yaşadığı tahmin edilmektedir. Daha önce yaşadığı rivâyeti de vardır. Kabri, Cizre’de Kırmızı Medrese’dedir.
Ahmed Cezerî hazretleri, ilim tahsîline, âlim ve fâzıl bir zât olan babası Muhammed Efendi’den ders alarak başladı. Arabî ve Fârisî’yi mükemmel bir şekilde öğrendi. Bundan sonra Diyarbekir, İmâdiye ve Hakkâri’de ilim tahsîl etti. Doğu Anadolu’nun pek çok şehir ve kasabalarını gezip gördü. Tahsîlini tamamlayarak Diyarbekir’de icâzet (diploma) aldı. Ubeydullah-i Ahrâr hazretlerinin talebelerinden feyz alarak kemâle geldi. Halk arasında Şeyh Ahmed Cüzeyrî ve Molla Cizirî isimleriyle tanınıp çok sevildi. Bilhassa ikibin beytlik çok içli ve yanık bir tarzda yazdığı dîvânı meşhûr oldu.
Hakkında pek çok rivâyet ve menkıbe anlatılan Ahmed Cezerî hazretleri zamânında Cizre, Bohtan emirlerinin elinde bulunuyordu. Ahmed Cezerî, Mîr Seyfeddîn’in yaptırdığı Seyfiyye Medresesi’nde; Cizre emîri, çocukları ve akrabâlarına ders verirdi. Önce büyüklüğü anlaşılamayan Ahmed Cezerî, Diyarbekir’e gitti. Yedi sene orada kaldı. Bilâhare kıymetli ve velî bir zât olduğu anlaşılıp, tekrar Cizre’ye dâvet edildi. Bundan sonra hem halk, hem de emîr tarafından çok sevilip, hürmet gördü.
Cizre, Akkoyunlulardan alındığında, Ahmed Cezerî orada bulunuyordu. Emir İkinci Şeref, Cizre’de bir medrese yaptırdı. Medreset-ül-hamrâ (Kırmızı Medrese) adı verilen bu medresenin masraflarını karşılamak üzere de kendi malından arâzi ve köy vakfetti. Yine bahçeleri ve meyvesiyle meşhûr güzel bir mesîre yeri olan Andabor’u ve Sarıtarla denilen Hırbezur köyünü vakfetti. Ahmed Cezerî, bu medresenin müderrisleri arasında yer aldı. Ömrünü bu medresede ilim öğretmekle geçirdi.
Emir İkinci Şeref, Cizre’yi Akkoyunlulardan aldıktan sonra, Şâh İsmâil’in gönderdiği orduya karşı gâlib geldi. Üç defâ Şâh İsmâil’in taarruzuna uğradı, fakat üçünde de Cizre’yi savunup muzaffer oldu. Bu durum üzerine İkinci Şeref, hem halk tarafından, hem de zamânın büyük âlimi ve evliyâsı Ahmed Cezerî tarafından çok sevildi. Ahmed Cezerî onun için, bir fetih kasîdesi yazdı.
Ahmed Cezerî hazretleri, Cizre emîri İkinci Şerefin oğlu Emir İmâdeddîn ile dost idi. Birbirlerine karşılıklı şiirler yazıp gönderirlerdi. Karşılıklı yazdıkları bu şiirler; “Molla dedi”, “Emir dedi” mânâsında Guften Molla Guften Emir adlı kitabda toplanmıştır.
Emir İmâdeddîn ile Ahmed Cezerî arasındaki yakınlık mezarda da devâm etmiş, vefât edince ikisi de, Kırmızı Medrese’de aynı kubbe altına gömülmüşlerdir.
Hiç evlenmemiş olan Ahmed Cezerî’nin (r.aleyh) diğer bir eseri olan Guften Molla Guften Faka (fakîh)den ve dîvânından başka kitaplarının da olduğu rivâyet edilmektedir. Fâtih Sultan Mehmed Hân’ın İstanbul’u fethine dâir de; “Ey Şehinşâh-ı muazzam” diye başlayan bir kasîde yazmışdır.
Ahmed Cezerî’nin, Cüzeyrî Dîvânı adıyla meşhûr dîvânı asırlardan beri şevkle okunmuş ve ehli bu dîvândan çok tad almıştır. Dîvânı kürtçe olup, Farsça, Rusça, Fransızca, İngilizce ve Almanca’ya tercüme edilmiştir. Arabça şerhleri vardır.
Kasîdelerinde tasavvufî mevzulara çok yer vermiş ve bu mevzuları gâyet güzel anlatmıştır. Sâde dil ile anlatmak istediğini gâyet veciz, kısa cümle ve beytlerle hoş bir tarzda ifâde etmiştir. Dîvânda her bölümün beytleri, alfabetik sıraya göre aynı harfle bitmektedir.
Ahmed Cezerî bir rubâisinde şöyle demektedir:
Mumun başı ışık vermez,
Eğer gönülden perhiz tutmazsa,
Aşk kadehinden zevk almaz,
Ruh kendisini kötülüklerden sakınmazsa.
Bu şiirinde; mum ve fitil misâli gibi maddî ve manevî her türlü kötülüklerden sakınmadıkça, insanın saâdete kavuşamayacağını dile getirmektedir.
Bir menkıbesi şöyledir: Ahmed Cezerî, Medreset-ül-hamrâ’da (Kırmızı Medrese) kasîdelerini okurken, bir taşa yaslanırdı. Yaslandığı taş onun aşk ateşiyle çok ısınırdı. Bunun farkına varan bir ihtiyar nine, hamurunu o taş üzerine koyarak taşın ısısı ile ekmeğini pişirirdi.

 1) Bütün Yönleriyle Cizre (Abdullah Yaşin, Cizre-1983); sh 115
 2) Ikd-ül-cevherî; (Beyrut, Târihsiz)