İsmi, Süheyb-i Rûmî; künyesi, Ebû Yahyâ; nesebi, Süheyb bin Sinân bin Mâlik bin Abd-i Amr bin Akîl bin Âmir bin Cendele bin Cüzeyme bin Ka’b bin Sa’d bin Eslem bin Evs Menûd bin en-Nümeyrî bin Kâsit bin Heneb bin Kusay bin Cedile bin Esed bin Rebîa bin Nezâr er-Reb’î en-Nümeyrî’dir. Annesinin ismi, Selmâ binti Kuayd’dır. Babasının veya dedesinin vazifesi dolayısıyla bulunduğu Basra’da Übülle denilen yerde doğdu. Übülle, fevkalâde güzel, bağlık-bahçelik bir yerdi. Bizanslılar buraya bir baskın yapıp, her tarafı yağma ettiler. Bu sırada, çocuk yaşta bulunan Süheyb bin Sinân, Bizanslıların eline esir düşenler arasında idi. Âilesi kendisini çok aradıysa da bulamadı. Uzun müddet Bizanslıların elinde kaldıktan, sonra, Benî Kelb’in eline geçti. Köle olarak satıldığından Mekke’de Abdullah bin Ceda’nın eline düştü. Bu zât daha sonra kendisini âzâd etti. Bu hâdiseler olurken, İslâmiyet henüz açıklanmamıştı. Kendisine Rûmî denilmesinin sebebi, uzun müddet Bizanslıların elinde kalmasındandır. Bu sebeble, Rumca’yı Arabça’dan daha iyi bilirdi.
Kâbe-i muazzamânın güneyinde, yüksekçe bir yerde, hazret-i Erkam’ın evi bulunuyordu. Kâbe’ye güney tarafından gelmek isteyenler mutlaka bu evin önünden geçerlerdi. Ev yüksekte olduğundan Kâbe rahatça görünürdü. Ayrıca hazret-i Erkam, Mekke’nin ileri gelenlerinden, İtibârı çok olan bir zât idi ki, herkes kendisine hürmet ve ikrâm ederdi. Bu gibi sebeplerden dolayı, Peygamber efendimiz ve diğer müslümanlar burada toplanırlar, emniyetli bir yer olduğu için ibâdetlerini rahat yaparlardı. Yeni müslüman olmak istiyenler de bu eve gelir, müslüman olmakla şereflenirdi. Bunun için bu eve, Dâr-ül-İslâm ve Dâr-ül-Erkâm gibi isimler verilmişti. Bir gün Ammâr bir Yâser, hazret-i Erkam’ın evinin önünde, Süheyb bin Sinân’a rastladı. Ona; “Burada ne yapıyorsun?” diye sorunca, Süheyb de; “Sen ne yapıyorsun?” diye karşılık verdi. Hazret-i Ammâr; “Ben içeri gireceğim ve hazret-i Muhammed’in sözlerini dinleyip bildirdiği dîne gireceğim. Müslüman olacağım” dedi. Süheyb (r.anh); “Bende aynı niyyetle geldim” deyince, birlikte içeri girdiler. Peygamber efendimizin huzûrunda müslüman olup, akşama kadar orada kaldılar. Akşamdan sonra evlerine gittiler. Peygamber efendimiz, İslâmiyeti tebliğden önce de Süheyb bin Sinân ile konuşurlar ve birbirlerini severlerdi. Hazret-i Süheyb müslüman olduğunu açıkladıktan sonra, Mekkeli müşriklerin, şiddetli hücûm ve işkencelerine mâruz kaldı. Müşrikler daha çok, kimsesi olmayan zavallılara işkence ederlerdi. Hazret-i Süheyb de Mekke’de akrabâsı, dayanağı olmayan bir zât olduğu için müşrikler kendisine çok zulmederler, konuşamayacak hâle getirinceye kadar döverlerdi. Bir gün, Habbâb ve Ammâr’la (r.anhüm) birlikte giderlerken, Kureyş müşriklerinden bâzıları ile karşılaştılar. Müşrikler bunları görünce; “İşte Muhammed’e tâbi olan kimseler” diye alay ettiler ve uygunsuz sözler söylediler. Hazret-i Süheyb onlara cevâben buyurdu ki: “Evet, Allahü teâlânın peygamberine tâbi olan, onunla berâber bulunmaktan zevk alan kimseler biziz. Hazret-i Muhammed’e biz inandık, siz inanmadınız. Biz O’nun söylediklerinin, bildirdiklerinin doğru olduğunu kabûl ettik. Siz yalanladınız. Bütün üstünlük ve fazîletler İslâmiyette; bütün zillet ve felâketler de müşrikliktedir. Müslümanlıkda aşağılık, müşriklikte üstünlük yoktur.” Süheyb (r.anh), böyle söyleyince, inanmıyanlar üzerine saldırıp dövdüler.
Hazret-i Süheyb, Mekke’de kendi gayretleriyle büyük bir servet elde edip hayli zengin olmuştu. Medîne-i münevvereye hicret edeceği, müşrikler tarafından haber alınınca yolu kesildi; “Sen Mekke’ye fakîr geldin. Çok mal ve servete kavuştun. Şimdi hem kendin gideceksin, hem bunca malı götüreceksin, buna izin vermeyiz” dediler. Hazret-i Süheyb, onlara; “Ey müşrikler! Beni iyi tanırsınız ki, çok iyi ok atarım. Eğer üzerime gelirseniz, terkeşimdeki okların hepsini size atarım, sonra kılıcımı çekerim. Bunlardan biri elimde bulundukça bana bir şey yapamazsınız kendiniz bilirsiniz” dedi. Fakat hazret-i Süheyb’in, Peygamber efendimize olan muhabbeti, bağlılığı, O’na kavuşmak arzusu ve Medîne-i münevvereye gidip ibâdetlerini rahatça edâ edebilmek isteği o kadar çoktu ki, yanında bulunan bütün mallarının ve alacaklarının, Peygamber efendimizin sevgisi yanında hiç kıymeti yoktu. Bu sebeble hiç vakit kaybetmemek, bunlarla oyalanmamak için onlara; “Yanımdaki ve Mekke’de bulunan mallarımı size verirsem önümden çekilir misiniz, yolumu açar mısınız?” diye sordu. Hak ve hakîkatlerden nasîbi olmayan müşriklerin de arzusu buydu. Hemen; “Olur” dediler. Süheyb (r.anh), yanında bulunan bütün varını verdi. Mekke’deki varlığının da yerini târif edip müşriklerin elinden kurtuldu ve hiç parasız olarak yoluna devâm etti. Mekke ile Medîne arasındaki yolda bin bir zahmet, tahammülü mümkün olmayan güçlüklerle karşılaştı. Fakat sevgili Peygamberimize kavuşmanın heyecanı ile bütün sıkıntılardan zevk alarak yol aldı. Peygamber efendimiz, berâberlerinde Ebû Bekr ve Ömer (r.anhüm) olduğu hâlde, Gülsüm bin Hedm’in hânesine misâfir olduklarında, hazret-i Ömer; “Yâ Resûlallah; Süheyb’i göremiyoruz. Acaba nerede kaldı?” diye arzedince, Peygamber efendimiz durumu tahkîk ettirdi. Yolda karşılaştığı şiddetli açlık, susuzluk ve diğer müşkilâtdan dolayı, Kuba’ya zamânından çok sonra gelebildiği ve hazret-i Sa’d bin Hayseme tarafından misâfir edildiği anlaşıldı.
Süheyb (r.anh), Peygamber efendimizin huzûruna gelince; “Yâ Resûlallah! Mekke’den, Medîne’ye hicret etmek için yola çıktığım zaman, müşrikler beni yakaladılar. Bütün malımı vererek kendimi ve âilemi kurtarıp huzûrunuza geldim” deyince, Peygamber efendimiz; “Süheyb kazandı, Süheyb kazandı” buyurdular ve hazret-i Süheyb hakkında nâzil olan; “İnsanlardan bir bir kısmı, Allahü teâlânın rızâsını isteyerek O’na ibâdet yolunda canlarını sarf ederler” (Bakara sûresi: 207) meâlindeki âyet-i kerîmesini okudular.
Peygamber efendimiz, Süheyb ile Hâris bin Samme arasında din kardeşliği îlân etti. Güzel huyları ve fazîletleri kendisinde toplamış olan, hazır cevablılığı ve latîfeleri ile tanınan kâmil bir zât idi. Bir defâsında Peygamber efendimizin de bulunduğu bir mecliste, tâze hurma ikrâm edilmişti. Herkes yemeye başladı. Peygamber efendimiz, hazret-i Süheyb’e latîfe ile; “Gözlerinde rahatsızlık var, yine de hurma yiyorsun” buyurdu. Hazret-i Süheyb de cevâben; “Yâ Resûlallah! Gözümün birisinin yarısı sağlamdır. Onun hakkını yiyorum” deyince, Peygamber efendimiz ve orada bulunanlar, bu cevab hoşlarına gittiğinden tebessüm ettiler.
Hazret-i Süheyb-i Rûmî, nişan almakta ve ok atmakta çok mâhir idi. Başta, Bedr, Uhud ve Hendek olmak üzere bütün gazâlarda bulundu. Çok büyük gayret ve kahramanlık gösterdi. Buyurdu ki: “Her zaman, Resûlullah’ın yanında bulundum. Bütün bî’atlerde, bütün gazâlarda ve seriyyelerde hep etrâflarında idim. Hiç bir zaman Resûlullah ile benim aramda bir düşman bulunmamıştır. O’na bir zarar gelmemesi için kendi vücûdumu siper ettim. Bu durum, O âhirete irtihâl edinceye kadar devâm etti.
Hazret-i Ömer, Süheyb’i (r.anh) çok severdi. Hazret-i Ömer, Ebû Lü’lü kâfiri tarafından yaralanınca, yerine geçecek halîfeyi seçmek için şûra ehlini tâyin edip, yeni halîfe seçilinceye kadar hazret-i Süheyb’in kendisinin yerine vekîl olup, cemâatin namazını kıldırmasını vasiyyet edince; üç gün namaz kıldırdı. Bu mukaddes vazifeyi büyük bir ihtimâm ve hassasiyetle yerine getirdi. Hazret-i Ömer’in cenâze namazını da kıldırdı. Bu esnâda gösterdiği dikkat ve îtinâ ile herkesin takdir ve tasvibini kazandı.
 Hazret-i Süheyb, herkese iyilik eder, çok yemek yedirirdi. Bir defâsında Ömer (r.anh) kendisine; “Yâ Süheyb, sen fazla yemek yediriyorsun. Bu isrâf değil mi?” dedi. Süheyb (r.anh); “Resûlullah efendimiz buyururlardı. “Sizin en iyiniz, fakirleri doyuran ve selâmı alıp cevap verendir” diye cevap verdi. İkrâm ve ihsânları çok idi. 70 yaşında 658 (H.38)’de Medîne-i münevverede vefât etti. Bakî’ kabristanına defnedildi.
Hazret-i Süheyb’i Rûmî’nin rivâyetinde, Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem; “Îmân edip güzel amel işleyenlere Cennet ve bir de Allahü teâlânın cemâlini görmek var. Onların yüzlerine ne bir leke, ne de bir zillet bulaşır. İşte bunlar, cennetliktirler, kendileri orada ebediyyen kalıcıdırlar” (Yûnus sûresi: 26), âyet-i kerîmesini okuduktan sonra, buyurdular ki: “Cennet ehli Cennet’e girdikleri zaman, onlara şöyle nidâ edilecektir: “Ey Cennet ehli! Size Rabbinizin bir vâdi, sözü vardır.” Cennet ehli de; “Bu nîmet, bu vâd nedir? Halbuki Allahü teâlâ bizim yüzümüzü ak ettirmedi mi? Mîzânda sevablarımızı ağır getirmedi mi? Bizi Cennet’e sokmadı mı?” diyeceklerdir. Bu karşılıklı nidâ üç defâ tekrarlanacak, sonra Allahü teâlâ onlara tecellî edecek ve Cennet ehli, Rablerini mekansız ve cihetsiz olarak göreceklerdir. Bu nîmet, onların kavuştukları nîmetlerin en büyüğüdür.”

 1) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; sh. 1067
 2) Hilyet-ül-evliyâ; cild-1, sh. 152
 3) Müsned-i Ahmed bin Hanbel; cild-6, sh. 16
 4) Tabakat-ı İbn-i Sa’d; cild-3, sh. 226
 5) Ensâb-ül-eşrâf; cild-1, sh. 180
 6) İnsân-ül-uyûn; cild-1, sh. 282
 7) İbn-i Hişâm; cild-1, sh. 282
 8) El-İsâbe; cild-2, sh. 195
 9) El-İstiâb; cild-2 sh. 174
10) İslam Âlimleri Ansiklopedisi; cild-2, sh. 43