Hazret-i Ali’nin, yaptığı savaşların sebebi
Hazret-i Ali’nin, yaptığı savaşların sebebi neydi? Bu savaşlarda hangi taraf haklıydı?
CEVAP
İmam-ı Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Eshab-ı kiram arasında olan savaşları, iyi sebeplerden, güzel
düşüncelerden ileri geldi bilmek, dünyalık için, menfaat için bilmemek
gerekir; çünkü onların ayrılığı ictihad ve tevil ayrılığıydı. Heva ve
hevesten doğan ayrılık değildi. Ehl-i sünnet âlimleri hep böyle
söylüyor. Şu kadar var ki, hazret-i Ali ile savaşanlar, hata etti. Hak,
hazret-i Ali tarafındaydı; fakat hataları ictihad hatası olduğundan, bir
şey denemez ve dil uzatılamaz. Şerh-ı mevakıf kitabında Âmidî, (Cemel ve Sıffin vakaları ictihad yüzündendi) diyor. Ebu Şekûr-i Sülemî, Temhid
kitabında, (Ehl-i sünnet vel-cemaate göre hazret-i Muaviye ve onunla
beraber olanlar hata etmişlerdi; fakat hataları, ictihad hatasıydı)
diyor. İbni Hacer-i Mekkî, Savâık kitabında, (Hazret-i Ali’nin hazret-i Muaviye ile savaşı, ictihad sebebiyleydi. Ehl-i sünnet âlimleri böyle bildiriyor) diyor. (1/251)
İmam-ı Nevevi hazretleri de, Müslim hadislerini açıklarken buyuruyor ki:
O savaşlarda, Eshab-ı kiramın her biri, kendi ictihadına uygun iş yaptı.
Bunun için hiçbirini ayıplamak doğru değildir. Bununla beraber,
hazret-i Ali ve onun ictihadında olup, ona uyanlar, ictihadda doğruyu
bulmuşlardı. Karşılarındakiler ictihadda yanılmışlardı; fakat ictihadda
yanılma olduğu için kötülenemez. Yanılanlar bir sevab aldı. Doğruyu
bulanlar on sevab aldı. Yanıldılar demek bile doğru değildir.
Yanılanları da iyilikle anmak lazımdır. (Müslim şerhi, Mektubat-i Masumiyye 2/36, Redd-i Revafıd)
Bu savaşlar sebebiyle, hepsinin Cennetlik olduğu nassla [âyet ve
hadisle] bildirilen Eshab-ı kiramdan bir kısmına dil uzatılırsa, fâsık
veya kâfir denirse, o konudaki âyetler inkâr edilmiş olur. Eshab-ı
kiramın Cennetlik olduğunu bildiren âyet-i kerimelerden birinin meali
şöyledir:
(Mekke’nin fethinden önce Allah için mal veren ve savaşanlara,
fetihten sonra verenlerden ve savaşanlardan daha yüksek derece vardır.
Bunların dereceleri eşit değilse de, hepsi için Hüsnayı [Cenneti] söz veriyorum.) [Hadid 10]
Bazı cahiller iki Müslüman birbiriyle savaşır mı diyorlar. Bir âyet-i kerime meali:
(Müminlerden iki fırka birbiriyle savaşırsa aralarını bulun!) [Hücurat 9]
O halde, İmam-ı Nevevi hazretlerinin, (Yanıldılar demek bile, doğru değildir)
sözünü esas alarak, (Bir tarafın ictihadı hatalıydı) bile dememiz uygun
olmaz; çünkü müctehid âlimler, bu savaşlar hakkındaki ictihadlarını
bildirebilirler; ama bizim avam olarak, bir tarafın hata veya isabet
ettiğini söylememiz caiz olmaz. Sadece Ehl-i sünnet âlimlerinin
bildirdiklerini nakledebiliriz.